Partitė nė Britaninė e Madhe, ndryshe nga pjesa mė e madhe e shteteve tė Evropės kontinentale, nuk janė produkt i epokės nė fillim tė demokratizimit. Njė sistem rudimentar dypartiak u formua qysh nga fundi i shek. XVII, me shfaqjen e Whigs dhe Tories. Rrėnjėt e tij gjenden nė konfliktet kushtetuese tė shek. XVII mes dinastisė sė Stuartėve dhe parlamentit. Kjo luftė pėr pushtet u vendos nė dobi tė parlamentit nė tė ashtuquajturin Revulucion i Lavdishėm tė viteve 1688/89. Whigs, tė cilėt u pėrkrahėn kryesisht nga njė grup i madh pronarėsh tė tokave, tregtarė dhe rrethe jashtėkishtare, formuluar shkurtimisht, u angazhuan pėr tė drejtat dhe pretendimet pėr pushtet tė parlamentit, ndėrsa Tories pėr tė drejtat e fronit, tė cilin e shihnin si qendėr tė jetės politike tė vendit. Duke pasur parasysh kėtė, nuk ishte e rastėsishme qė Whigs, pas ndryshimit kushtetues tė vitit 1688/89 pėr njė kohė tė gjatė u shfaqėn si njė lloj partie natyrore qeveritare e vendit, ndėrsa Tories kaluan pėr dekada tė tėra me radhė nė prapaskenėn politike.

Pėr kuptimin e partive dhe tė zgjedhjeve kjo kishte lėnė pasoja tė mėdha, tė cilat vėrehen edhe sot e kėsaj dite. Nė Britaninė e Madhe jo qė nuk kishte dhe nuk do tė ketė pėr kėtė arsye efekte kundėr partive dhe mosinteresim pėr to. Sidnei Lou nė vitin 1906 p.sh. u shpreh nė veprėn e tij klasike mbi sistemin britanik tė qeverisjes: »asnjė fjalė e urtė nuk do tė fitonte mė shumė duartrokitje nė njė takim publik sesa shprehja: kjo zoti president nuk ėshtė ēėshtje partiake, dhe unė nuk kam ndėrmend ta trajtoj atė nga kėndvėshtrimi partiak.« Veēoria e Britanisė sė Madhe qėndron mė tepėr nė faktin se partitė, edhe pse jo tė pėlqyera, por mė tepėr tė trajtuara nė mėnyrė josentimentale dhe cinike, u pranuan qysh herėt si kusht i domosdoshėm pėr funksionimin e sistemit parlamentar tė qeverisjes. »I believe«, kėshtu u shpreh Disraeli mė 1872, »that without party Parliamentary government is impossible.« Nė kėtė mėnyrė ai preku bindjen, e cila u pėrhap mė vonė rreth mesit tė shek. XIX, pas pėrpjekjeve rreth fundit tė shek. XVIII pėr diferencimin e nocionit party nga nocioni i ngarkuar negativisht faction.

Partitė nė Britaninė e Madhe, ndryshe nga Gjermania, nuk u kuptuan si pjesė pėrbėrėse dhe shprehje politike e shoqėrisė, e cila duhej tė pasqyrohej sa mė saktėsisht, por nė radhė tė parė mėnyrė si instrumente tė qeverisjes dhe tė pushtetit, tė cilat bėjnė tė mundur njė qeverisje tė qėndrueshme dhe qė duhet tė sjellin udhėheqės tė pėrshtatshėm politikė. Ky funksion publik i partive, i cili shndėrrohet pothuajse nė njė "pozitė tė gjithėpushtetshme brenda kushtetutės«, ėshtė i siguruar vetėm nė aspektin politik dhe kulturor, e jo edhe nė atė juridik. Partitė nė Britaninė e Madhe, nė atė kohė dhe sot, kanė pozitėn juridike tė njė bashkimi privat vullnetar. Dhe pikėrisht pėr kėtė arsye ėshtė ēėshtje e tyre se ēfarė strukture tė brendshme do tė zgjedhin. Kėsaj i pėrshtatet edhe fakti se vetėm para pak kohėsh u lejua qė nė fletėn e votimit, bashkė me emrin e kandidatit tė shėnohet edhe pėrkatėsia partiake. Nė fakt qysh prej kohėsh nuk ekziston mė asnjė dyshim i arsyeshėm se tekefundit nė zgjedhje zgjidhet partia e jo personi, edhe pse pavarėsisht nga amerikanizimi i fushatave elektorale vlen qė niveli i zonave elektorale, nė tė cilin edhe sot e kėsaj dite ekziston konkurrenca e ushtruar me mjete tradicionale pėr ēdo votė, luan akoma rol mė tė rėndėsishėm se nė shumicėn e vendeve fqinje evropiane (...).

Nė trashėgimitė historike me ndikim edhe nė ditėt e sotme nga kohėrat parademokratike bėn pjesė edhe parimi bazė, sipas tė cilit, party government nė modelin Westminster, siē ėshtė shprehur teoricieni i njohur kushtetues Xhejms Brajs, parashikon "ekzistencėn e dy partive tė mėdha, e jo mė tepėr«, tė njė partie shumicė, e cila pėrbėn qeverinė dhe tė njė partie pakicė, e cila e sheh veten si qeveri nė pritje - His Majesty's Loyal Opposition.

Tradicionalisht e lidhur me kėtė bindje themelore ėshtė preferenca pėr sistemin mazhoritar tė zgjedhjeve, i cili konsiderohet si kusht i domosdoshėm i sistemit dypartiak e nė kėtė mėnyrė edhe i sistemit partiak, i cili nuk njeh detyrim pėr hyrje nė koalicione partiake. Nė realitet, nėse shikohet mė mirė, lidhja mes sistemit dypartiak dhe sistemit mazhoritar tė zgjedhjeve, historikisht ishte mė tepėr e rastėsishme. Pėr sistemin e sotėm mazhoritar tė zgjedhjeve (shumica relative nė zonat elektorale me njė kandidat) mund tė flitet vetėm pas vitit 1885. E drejta mazhoritare e zgjedhjes nė zonat elektorale me dy apo tre kandidatė, siē ishte e zakonshme para vitit 1885, ka efekte tė ngjashme me sistemin proporcional tė zgjedhjeve.

[Nga: Karl Rohe: Parteien und Parteiensystem; nė: Hans Kastendiek u.a. (Hg.), Länderbericht Großbritannien, Bonn BpB 1994]