Shoqatat

Partitë

Shoqatat në sistemin politik

Ndikimi i madh i shoqatave të interesave [jo rrallë] vlerësohet negativisht. Në këtë kontekst flitet shpesh për »sundimin e shoqatave«, të cilat largojnë autoritetet nga rruga e drejtë e shërbimit në dobi të »domosdoshmërisë politiko-shtetërore« dhe pengojnë orientimin në të mirën e përgjithshme. Mirëpo kjo e mirë e përgjithshme, siç është theksuar edhe më parë, nuk është madhësi e fiksuar paraprakisht dhe qeveria që ushtron pushtetin, në rast se nuk synohet të mbetet fjalë boshe liria e qytetarit, nuk mund ta përcaktojë vetë të mirën e përgjitshme. Sipas saj, të gjitha grupet e shoqërisë - punëdhënës e punëmarrës, prodhues e konsumatorë, banorë fshati dhe qyteti, pronarë dhe qiraxhinj shtëpish (...) - duhet të kenë mundësinë e shprehjes së lirë të mendimit të tyre mbi politikën e drejtë dhe të mirë, në mënyrë që të lindë barazia mes forcave të ndryshme shoqërore, ekonomike dhe botëkuptimore, barazi kjo e cila duhet të bazohet në vlerat themelore të një rendi dinjitoz dhe liridashës social.

Kompromisi mes interesave të ndryshme të një populli ndërkaq nuk mund gjendet pa bashkëndikimin e grupeve të organizuara, në të cilat janë bashkuar interesa të ndryshme. Ai që nuk synon kufizimin e pjesëmarrjes aktive të qytetarëve të shtetit demokratik vetëm në zgjedhje (dhe në shkrimin e letrave), nuk duhet tua ndalojë atyre kërkimin e formave të veprimit, sipas të cilave pjesëmarrja e tyre në jetën politike mund të fitojë efikasitet. Në kushtet e shoqërisë moderne komplekse, kjo nënkupton të drejtën e individit për bashkim me të interesuarit e njëjtë, me qëllim realizimin në konkurrencë të interesave të tyre.

Në këtë mënyrë, shoqatat paraqesin përfaqësimin e qytetarëve, të cilat në çështje të caktuara kanë të drejtë të flasin në emër të tyre. Shoqatat paraqesin njëkohësisht dorën e zgjatur politike të individëve, me ndihmën e së cilës ata shprehin dëshirat e tyre dhe mund të mbrohen nga fuqia e madhe e shtetit apo e grupeve të tjera të organizuara. E njëjta gjë vlen edhe për iniciativat qytetare, të cilat, shpesh të kufizuara lokalisht dhe të orientuara në qëllime konkrete, organizojnë të prekurit dhe i përfaqësojnë ata kundrejt instancave të politikës dhe të administratës.

Kërkesat dhe dëshirat e tyre shoqatat i drejtojnë kryesisht në qeveri dhe parlamente. Këto të fundit këto nuk e kuptojnë vetëm si presion të bezdisshëm, por jo rrallë edhe si përkrahje. Përfaqësuesit e grupeve të prekura të interesave, në kohën e zgjerimit dhe të komplikimit gjithnjë e më të madh të ligjvënies moderne, sot janë pothuajse të vetmit ekspertë të vërtetë. Njohuritë e tyre mund të shfrytëzohen edhe pa qenë e detyrueshme të pranohen të gjitha kërkesat e tyre. Përmes bashkëpunimit të të prekurve në përgatitjen e vendimeve shtetërore integrohet shteti dhe shoqëria. Për një qeveri të popullit është i dobishëm natyrisht dëgjimi i mendimit të qytetarëve të prekur para zbatimit të masave të caktuara.

[Kreu i faqes]

Ky dëgjim i qëndrimit të shoqatave realizohet në forma të ndryshme dhe jo rrallë është i rregulluar me rregullore të caktuara të qeverive dhe parlamenteve. Përfaqësuesit e grupeve të ndryshme të interesave përpiqen aty ku munden të paraqesin dhe realizojnë qëndrimiet e tyre. Për këtë arsye, ato shpesh edhe quhen lobiste. Të tillë kuptohen ata të cilët në paradhomën e parlamentit, në lobi, përmes bisedave të drejtpërdrejta, mundohen të ushtrojnë ndikimin e tyre mbi deputetët. Kjo formë e ushtrimit të ndikimit sot është shumë e përhapur. Përfaqësuesit e shoqatave të mëdha të interesave jo rrallë gjenden brenda grupeve parlamentare. Çdo parlament i kohës sonë i njeh grupet e tij të bujqve apo sindikalistët e tyre apo fraksionet e zyrtarëve apo të prefektëve, të shtrirë në grupe të ndryshme politiko-partiake. Këta përfaqësues shoqatash shpesh janë ekspertët kryesorë të partive të tyre në fusha përkatëse dhe kanë ndikim të madh në punën e fraksioneve të tyre. Me ndihmën e njohurive dhe burimeve të tyre të informimit, të vëna në dispozicion nga aparati i shoqatave të tyre, ata janë në gjendje t'i kontrollojnë ekspertët e qeverisë dhe të parlamentit. Për shkak të njohurive të caktuara, deputetët si individë, shpesh nuk janë në gjendje të luajnë me sukses rolin e kundërshtarit të denjë të burokracisë ministrore. Në raste të tilla mund të ndërhyjë shoqata me aparatin e saj. Administrata shtetërore jo rrallë kontrollohet nga administrata e shoqatave, dhe atë në rastet kur parlamenti dhe partitë nuk janë më në gjendje ta bëjnë këtë.

Duke pasur parasysh atë që u tha më lart, domosdoshmëria e ekzistencës së shoqatave të interesave dhe e aktivitetit të tyre politik në demokracitë pluraliste është e pakontestueshme. Mirëpo kjo nuk duhet ta largojë vëmendjen nga ndikimi i egoizmit të organizuar të shoqërisë. Sepse në fuqinë e shoqatave fshihen edhe rreziqe të caktuara. Ato kryesish janë pasojë e demokracisë shpesh jo të pjekur brenda shoqatave dhe i mungesës së kontrollit të punës së grupeve udhëheqëse dhe të aparatit të shoqatave nga ana e anëtarëve të tyre. Përveç kësaj, shoqatat përpiqen t'i largohen opinionit publik. Kjo bën që aktiviteti i tyre shpesh të mbetet i padukshëm, gjë që grupeve të orientuara ndryshe të interesave u vështirëson gjetjen e mjeteve të duhura të kundërndikimit. Edhe më kontestues është momenti kur shoqatat përkatëse të mëdha fitojnë ndikim shumë të madh në shoqëri. Këtë ndikim të tyre politik ato e fitojnë duke detyruar një apo më shumë parti që të privilegjojnë kërkesat e tyre. Ata që kanë një numër të konsiderueshëm votash apo bëhen të pashmangshëm për partitë të caktuara për shkak të ndihmave financiare që u kanë dhënë atyre, do të trajtohen në mënyrë më të privilegjuar se të tjerët. Kjo mund të ketë si rezultat pjesëmarrjen mbiproporcionale të shoqatave përkatëse në procesin e gjetjes së kompromisit mbarëshoqëror në dëm të grupeve të vogla dhe më pak të organizuara, të cilat veçanërisht në demokraci kanë të drejtën e marrjes në konsideratë të kërkesave të tyre.

Pluralizmi i natyrshëm dhe konkurrenca e madhe mes interesave të ndryshme në kushte të zakonshme e bën të pamundur veprimin e suksesshëm të një shoqate të caktuar kundër të gjitha shoqatave të tjera. Por mund të krijohet edhe një situatë, në të cilën, interesat primare dhe të rëndësishme për tërë popullin të mbeten të papërfillura për shkak të pamundësisë së organizimit efektiv të tyre. Këtë rrezik e tregon shumë qartë p.sh. pafuqia relative e shoqatave të konsumatorëve dhe të ambjentit. Sa më të përgjithshme të jenë interesat, aq më i vështirë është organizimi i tyre. Në fakt ne të gjithë plakemi, por organizimi i pleqve është (...) më pak i suksesshmëm.

Një shoqëri e bazuar vetëm në barazinë sociale e ka vështirë të zbatoj reforma thelbësore, sepse në kushte të zakonshme, qëllimi i grupeve të ndryshme të interesave është ruajtja apo përmirësimi procentual i pjesës së pjesëtarëve të tyre në produktin social. Sidomos organizatat më të fuqishme të interesave shpesh janë tejet defensive, sepse është e natyrshme që grupet, statusi social i të cilave është i rrezikuar për shkak të ndikimit negativ të zhvillimit ekonomik, e kanë më lehtë të organizohen. Shoqata të tilla përpiqen ta ruajnë me çdo kusht pozitën e arritur dhe t'i mënjanojnë reformat e domosdoshme, shpesh tepër të mundimshme. Organizatat e mëdha të interesave (...) kanë në këtë mënyrë pozicione vetoje dhe jo rrallë ia dalin t'i pengojnë politikanët në zbatimin e ndryshimeve të planifikuara. Shoqëritë pluraliste pra janë në radhë të parë të interesuara dhe të afta për ruajtjen e status quo-së sociale. Në qoftë se shoqëria është e interesuar t'ui kundërvihet sfidave të mëdha të së ardhmes, si p.sh. në fushën e ruajtjes së burimeve të natyrës, atëherë, ajo duhet ta konsiderojë veten më tepër se vetëm një shoqëri interesash të organizuara. Para së gjithash është detyrë e drejtimit politik që t'i detyrojë interesat konkurruese për gjetjen e kompromisit dhe t'i parashtroj shoqërisë qëllime të caktuara dhe t'`i lidhë interesat e ndryshme në to, në mënyrë që rruga drejt të ardhmes të hidhet me guxim dhe vendoshmëri. Kjo ndërkohë kërkon që udhëheqja politike të jetë e interesuar të veprojë në rast nevoje edhe kundër interesave të fuqishme në shoqëri, gjë që është e mundur vetëm nëse ajo ka mundësinë e mbështetjes në një sistem funksionues partiak.

... kalo në tekstin: Partitë në sistemin politik

[Nga: Waldemar Besson/Gotthard Jasper, Das Leitbild der modernen Demokratie. Bauelemente einer freiheitlichen Staatsordnung, BpB Bonn 1990]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.