Kursi bazë 1

Partitë

Vështrim mbi sekuencat e kurseve bazë:

Kursi bazë 1	Çfarë është partia?
Kursi bazë 2	Çfarë lloj partish ekzistojnë?
Kursi bazë 3	Cilat janë funksionet e partive?
Kursi bazë 4	Si duken sistemet partiake?
Kursi bazë 5	Me çfarë vështirësish përballet demokracia e partive?

[Kreu i faqes]

Kursi bazë 1: Çfarë është partia?

Para se të merremi në kursin bazë 2 me format e ndryshme të partive, me funksionet e tyre në demokracitë moderne (në kursin bazë 3), me sistemet e ndryshme partiake (në kursin bazë 4) dhe me vështirësitë e demokracisë së partive (në kursin bazë 5), së pari parashtrohet pyetja: Çfarë quajmë parti? Një përkufizim minimal do të ishte si më poshtë:

Parti quhet "grupi i qytetarëve me qëndrime të njëjta, qëllimi i të cilëve është realizimi i pikëpamjeve politike".

[Rainer-Olaf Schultze; nga: Pipers Wërterbuch zur Politik]

Më të detajuara janë dy përkufizimet në vijim:

"Partitë janë bashkimi i lirë i qytetarëve me qëndrime të njëjta, të cilët, për zgjidhjen e problemeve politike, bëjnë propozime programore dhe paraqesin kandidatë për mandate në parlament dhe për poste qeveritare, me qëllim që pas zgjedhjeve të suksesshme të zbatojnë në praktikë programin e tyre."

[Waldemar Besson/Gotthard Jasper, Das Leitbild der modernen Demokratie, Bonn BpB 1990]

"Partitë janë lidhje të qytetarëve, të cilat vazhdimisht apo për një kohë të gjatë (...) ndikojnë në formimin e vullnetit politik dhe që synojnë të ndikojnë në përfaqësimin e popullit (...), nëse ato, duke u bazuar në formën e përgjithshme të rrethanave ekzistuese, veçanërisht në vëllimin dhe qëndrueshmërinë e organizimit të tyre, në numrin e anëtarëve dhe në paraqitjen e tyre në opinion, ofrojnë garanci të mjaftueshme për seriozitetin e angazhimit për arritjen e këtyre qëllimeve (...)."

[Deutsches Parteiengesetz von 1967, § 2 Abs. 1]

Këto përkufizime përmbajnë disa kritere të rëndësishme, të cilat janë karakteristike për partitë. Nuk ka rëndësi nëse një organizatë e quan apo jo veten "parti". As orientimi ideologjik ose më mirë programi nuk është vendimtar për çështjen nëse një organizatë është parti apo jo. Teksti në vazhdim përmbledh kriteret:

Çfarë e bën një organizatë parti?

Kriteret

	Partia duhet të ndikojë në formimin e vullnetit politik. Ajo pretendon ndikimin e përgjithshëm politik. Bashkëformimi i vullnetit politik organizohet për një kohë të gjatë dhe fushë të gjerë. Nuk mjafton nëse një bashkim politik angazhohet vetëm në sektorin komunal (...).
	Partia duhet të bëjë të qartë vullnetin e pjesëmarrjes së rregullt në përfaqësimin politik të popullit. Në këtë mënyrë ajo dallohet p.sh. nga shoqatat, të cilat nuk bartin përgjegjësi politike për të gjitha fushat, apo nga iniciativat qytetare, pjesëmarrja e të cilave nuk është e rregullt dhe nuk synojnë poste politike. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se partitë fitojnë mandate në parlament (...).
	Me rëndësi është organizimi i pavarur, si në aspektin e vëllimit ashtu edhe në atë të qëndrueshmërisë. Organizatat të cilat formohen vetëm për shkak të zgjedhjeve nuk e kanë statusin e partisë (...). E njëjta vlen gjë edhe për grupet, të cilat i shërbejnë aparateve organizative të bashkësive tjera.
	Partitë janë bashkime të qytetarëve. Parimi i anëtarësimit individual synon pengimin e infiltrimit të partisë nga bashkësia. Numri i përgjithshëm i anëtarëve nuk duhet të kalojë një kufi të caktuar, në mënyrë që serioziteti i qëllimeve dhe i shanseve të suksesit të mbetet i qartë.
	Bashkësia politike që dëshiron të njihet si parti duhet të synojë paraqitjen në opinionin publik. Organizatat që ngurrojnë të dalin para opinionit publik dhe veprojnë në mënyrë të fshehtë, nuk i përmbushin kriteret e të qenit parti.

[Uwe Backes/Eckhard Jesse; nga: Informationen zur politischen Bildung 207, Parteiendemokratie, BpB 1996]

[Kreu i faqes]

Në fjalor gjenden edhe disa shënime tjera rreth historisë së formimit të partive dhe rreth llojeve të tyre, me të cilat do të merremi në kursin vijues bazë:

Përkufizim fjalori: "Partia"

[lat. pars, "pjesë, drejtim"], në përgjithësi bashkim njerëzish me orientim dhe botëkuptim të njëjtë apo të ngjashëm politik, social, ekonomik, qëllimi i të cilit është ndikimi në jetën shtetërore. Parti si formime grupesh me lidhje jo të forta kanë ekzistuar edhe në qytet- shtetet e kohës së lashtë, në Romën republikane si dhe në lëvizjet politike dhe fetare të shek. XVI dhe XVII.
Partitë moderne si organizata me strukturë përgjithësisht të qëndrueshme u paraqitën në shek. XVII dhe XIX, shekull ky i cili u ndikua nga shembulli i jetës politike në Angli, ku në shek. XVIII, si parti relativisht të qëndrueshme, u formuan Tories dhe Whigs, të cilat u pozicionuan me vendoshmëri në çështje të caktuara politike dhe u shkrinë në drejtimin e shtetit (sistemi dypartiak). Grupe partiake me strukturë më të përgjithshme lindën në luftërat amerikane të pavarësisë dhe në Revolucionin Francez, si dhe në lëvizjet gjermane për kushtetutë në periudhën e quajtur "para marsit" (...).
Qëllimi i një partie apo i një grupi partish të afërta është fitimi apo ruajtja e shumicës në parlament (partitë e koalicionit, partia shumicë) dhe fitimi në këtë mënyrë i ndikimit dominues politik; kundërshtarët e saj apo të tyre janë partitë opozitare të mundura në fushatën zgjedhore. Loja reciproke e partive është një nga kushtet themelore të jetës moderne kushtetuese, sidomos të sistemit parlamentar. Aty ku një parti e vetme tenton të përfaqësojë vullnetin e popullit (si shumicë apo pakicë) apo e konsideron veten elitë, shfaqet sistemi njëpartiak (p.sh. në diktaturë).
(...) Edhe pse partitë bëjnë pjesë në elementet themelore dhe përcaktuese të jetës kushtetuese, në shumicën e shteteve, ato nuk njihen në aspektin e së drejtës kushtetuese, për arsye se e drejta kushtetuese konsideron si përfaqësues të popullit jo partitë përkatëse, por deputetët. Vetëm në ligjin themelor të RFGJ-së (dhe deri diku edhe në Britaninë e Madhe) ato njihen formalisht në kushtetutë.
Tipologjia partiake bazohet në kriteret e organizimit, të qëllimeve politike, strukturës së anëtarëve dhe të funksionit politik. Llojet partiake sipas mënyrës së organizimit janë p.sh. partitë e honoratit, partitë e kuadrit dhe partitë e masave. Vendimtare në aspektin tipologjik për partitë e botëkuptimeve, të interesave dhe të programeve është përcaktimi i qëllimeve politike, ndërsa për partitë popullore dhe ato të klasave, struktura e anëtarëve. Sipas rolit funksional në sistemet përkatëse politike bëhet dallimi mes partive shtetërore dhe partive demokratike. Në realitet shpesh gjenden forma të përziera të partive. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për sistemet demokratike (...).

[Nga: Bertelsmann Discovery Lexikon 1997]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.