Mësuesit

Të drejtat e njeriut

Të drejtat e njeriut si temë mësimi në skollë

Teksti në vazhdim u kushtohet pikave qendrore të edukimit me të drejtat e njeriut. Si mund të trajtohet në shkollë tema në fjalë? Në çfarë vështirësi mund të hasin mësuesit gjatë trajtimit të saj? Më poshtë do t'iu kushtohemi këtyre aspekteve:

Problemi themelor gjatë edukimit me të drejtat e njeriut

Pikat kryesore të edukimit me të drejtat e njeriut

Qëllimet e edukimit me të drejtat e njeriut

Hyrje në temën Të drejtat e njeriut

Metodat e njohjes me temën Të drejtat e njeriut

Ide të veçanta konkrete për mësimdhënie, propozime për aktivitete në shkollë, këshilla dhe reagime rreth temës Të drejtat e njeriut në shkollë mund të gjeni në faqen Këshilla.

[Kreu i faqes]

Problemi themelor i edukimit me të drejtat e njeriut

Vështirësi kryesore gjatë trajtimit të temës Të drejtat e njeriut në shkollë paraqet kontradikta mes pretendimit dhe realitetit. Teksti në vijim sqaron problemin në fjalë:

"Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara e ka cilësuar Deklaratën e Përgjithshme mbi të Drejtat e Njeriut të vitit 1948 si ideal të përbashkët, i cili duhet të arrihet nga të gjithë popujt dhe kombet e botës". Sipas të gjitha gjasave, duke u nisur nga arritjet e deritanishme, me keqardhje konstatojmë se bota, në vitet pas 1948-ës nuk ka shkuar larg në realizimin e këtij ideali: Dallimi mes të varfërve dhe të pasurve rritet gjithnjë e më tepër, e drejta për t'u shkolluar nuk është realizuar në të gjitha vendet e botës; për barazinë e gruas luftohet ende; papunësia dhe varfëria rriten edhe në shoqëritë e zhvilluara ekonomikisht; njerëzit vdesin çdo ditë nga uria dhe sëmundjet e ndryshme, mes tyre me mijëra fëmijë; e drejta për strehim politik është në pikëpyetje. E gjithë kjo ndodhë në një "botë të vetme", para dyerve tona, në vendet tona. Ndërsa ne nuk jemi spektatorë, por pjesëmarrës direktë apo indirektë. Me fjalë të tjera: Ideali i Deklaratës së Përgjithshme të të Drejtave të Njeriut ka mbetur ideal vetëm në letër, ndërkohë që realiteti është krejt ndryshe.
(...) Ky realitet perceptohet në mënyrë të drejtpërdrejtë apo mediatike edhe nga fëmijët dhe të rinjtë. Çfarë kuptimi ka atëherë t'iu mbajmë fjalime për një "ideal" moral apo etik, në të cilin, siç shihet qartë, njerëzimi nuk bazohet? (...) Si mund të mësojnë nxënësit të dallojnë mes idealit dhe realitetit, t'i kuptojnë të drejtat e njeriut si orientim të veprimeve të tyre dhe veprimeve të të tjerëve, duke ndërtuar në këtë mënyrë në të ardhmen një realitet më dinjitoz?"

[Nxjerrë nga: „50 Jahre Allgemeine Erklärung der Menschenrechte, 2. Weltweiter Projekttag der Solidarität", Aktionsmappe ´98, Projektbüro Minden]

[Krei u faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Pikat kryesore të edukimit me të drejtat e njeriut

Vështirësitë e shumta të edukimit me të drejtat e njeriut mund të reduktohen në tri pika kryesore, pika këto të cilave do t'i trajtojmë në këtë kapitull të serverit edukues D@dalos:

	Cilat janë qëllimet e edukimit me të drejtat e njeriut?
	Çfarë hyrjesh në temë ofrohen? Si mund të arrihet lidhja e nxënësve me realitetin?
	Çfarë metodash lehtësojnë hyrjen në temën abstrakte dhe tepër të vështirë të të drejtave të njeriut?

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Qëllimet e edukimit me të drejtat e njeriut

Në nenin 29 të Konventës për të Drejtat e Fëmijës tematizohen qëllimet edukuese:

„Edukimi i fëmijës duhet të përqëndrohet në transmetimin e respektit për të të drejtat e njeriut dhe liritë themelore, si dhe në njohjen e kulturave të tjera (...). Edukimi i fëmijës duhet të përqendrohet edhe në përgatitjen e tij për një jetë me përgjegjësi, në një shoqëri të lirë, në frymën e mirëkuptimit, paqes, tolerancës, barazisë së gjinive dhe të miqësisë mes të gjitha kombeve të botës (...). Ky edukim duhet të përqendrohet së fundi edhe në respektin për mjedisin nytyror."

Edhe Deklarata e Përgjithshme e të Drejtave të Njeriut , në nenin 26 të saj ka kuptim të ngjashëm:

„Arsimimi duhet të ketë si qëllim mundësinë e shpalosjes së plotë të personalitetit të njeriut, si dhe sforcimin dhe respektimin e të drejtave të njeriut dhe lirive themelore. Ai duhet të kërkojë mirëkuptimin, durimin dhe miqësinë mes të të gjitha kombeve, racave apo grupeve fetare të botës dhe të përkrahë angazhimin e Kombeve të Bashkuara për ruajtjen e paqes."

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Edukimi me të drejtat e njeriut duhet të transmetojë njohuri dhe pikëpamje rreth:

	rëndësisë së të drejtave të njeriut dhe të drejtave themelore, si për të drejtat e individit, ashtu edhe për parimet bazë të bashkësive shoqërore;
	varësisë së ndërsjellë të të drejtave dhe lirive personale, të drejtave themelore sociale dhe të drejtave themelore të pjesëmarrjes;
	pikëpamjeve të ndryshme dhe sigurimit të të drejtave të njeriut në kultura dhe sisteme të ndryshme politike;
	procesit historik të zhvillimit dhe zbatimit të të drejtave të njeriut;
	varësisë së mundshme të konfliktit mes të të drejtave të njeriut dhe interesave legjitimuese të pushtetarëve;
	rëndësisë themelore të të drejtave të njeriut për themelimin e shtetit modern kushtetues;
	rëndësisë së respektimit të mbrojtjes individuale të të drejtave të njeriut në të drejtën ndërkombëtare;
	rëndësisë së të drejtave të njeriut për shtensionimin dhe paqen në botë;
	rëndësisë së të drejtave të njeriut për ekuilibrimin e interesave në marrëdhëniet veri-jug;
	rëndësisë së bashkëpunimit ndërkombëtar për realizimin e të drejtave të njeriut dhe sigurimin e paqes;
	rrethanave faktike, përmasave dhe shkaqeve sociale, ekonomike dhe politike të shkeljeve të të drejtave të njeriut anembanë botës;
	mundësive të shteteve dhe organizatave ndërkombëtare, por edhe të secilit prej nesh për të siguruar respektimin dhe rivendosjen e të drejtave të njeriut dhe zvogëlimin e numrit të shkeljeve të tyre."

[Nxjerrë nga: Runderlass des Ministeriums für Schule und Weiterbildung NRW të datës 14.02.1997; „50 Jahre Allgemeine Erklärung der Menschenrechte, 2. Weltweiter Projekttag der Solidarität", Aktionsmappe ´98, Projektbüro Minden]

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Përveç kësaj, edukimi me të drejtat e njeriut - si edukimi politik në përgjithësi - i shërben edhe nxitjes së aftësisë së nxënësve për të gjykuar dhe kritikuar. Ai duhet të "zgjojë dhe të vërë në provë gatishmërinë për t'u angazhuar në realizimin e të drejtave të njeriut dhe në luftën kundër shkeljes së tyre. Kjo nënkupton edhe gatishmërinë e angazhimit për të drejtat e të tjerëve. Ata duhet të jenë të gatshëm që çështjen e realizimit të të drejtave të njeriut ta konsiderojnë si kriter të rëndësishëm të vlerësimit të rrethanave politike në vendin e tyre dhe në vendet e tjera. (...) Një edukim i kuptuar në këtë mënyrë me të drejtat e njeriut sjell domosdoshmërisht përgjegjësi dhe tolerancë, edukim kundër racizmtit dhe urrejtjes ndaj të huajve. Edukimi me të drejtat e njeriut duhet të jetë i lidhur me detyrën për t'i bërë nxënësit të aftë të tolerojnë të tjerët, pavarësisht se ata mund të jenë ndryshe."

[Nxjerrë nga: Runderlass des Ministeriums für Schule und Weiterbildung NRW vom 14.02.1997; nga: „50 Jahre Allgemeine Erklärung der Menschenrechte, 2. Weltweiter Projekttag der Solidarität", Aktionsmappe ´98, Projektbüro Minden]

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Hyrje në temën Të drejtat e njeriut

Në kuadrin e Kongresit të Dytë të Solidaritetit (UNESCO ASP-Projekti për nxënës) u formuluan katër kategori didaktike, të cilat e lehtësojnë hyrjen në temën Të drejtat e njeriut:

Perceptimi: Nxënësit dhe mësuesit e shohin fshatin apo qytetin e tyre nga perspektiva e Deklaratës së Përgjithshme mbi të Drejtat e Njeriut: Si qëndron puna me të drejtën për arsim? Sa e lartë është papunësia e të rinjve në aspektin rajonal, kombëtar dhe ndërkombëtar? A kanë të gjithë të strehë ku të fusin kokën?...

Kuptimi: Gjatë mësimit kërkohen shkaqet e shkeljeve të të drejtave të njeriut dhe mundësitë e gjetjes së zgjidhjeve të problemeve shoqërore dhe atyre globale. Kush është fajtor për varfërinë dhe sëmundjet, personat e prekur apo strukturat eksistuese? (...) Sa kemi mësuar nga historia e të drejtave të njeriut? Si punojnë mbrojtësit dhe organizatat e të drejtave të njeriut dhe cilat janë ato? A janë të drejtat për barazi, ushtrim të lirë të fesë apo shprehjen e lirë të mendimit të rëndësishme edhe në bashkëjetesën e përditshme (në shkollë dhe familje)?

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Veprimi: Nëprmjet muzikës, vallëzimit, teatrit dhe artit figurativ, nxënësit mësojnë të veprojnë në mënyrë kreative, të marrin pjesë në kultura të ndryshme dhe të shprehin mendimin dhe ndjenjën personale rreth çështjes së të drejtave të njeriut. Mësimdhënia në fushën e të drejtave të njeriut kontribuon që shkolla të bëhet vetë shkollë e e demokracisë dhe e të drejtave të njeriut të realizuara. (...) Në mësimëdhënien e bazuar në praktikë përkrahen mbrojtësit e të drejtave të njeriut dhe grupet që ndihmojnë personat në krizë, si psh. jetimët e luftës, fëmijët e rrugëve, femrat e shtypura, të papunët, refugjatët, analfabetët, pleqtë e lënë pas dore. Përkrahen projektet që kontribuojnë në një zhvillimi të drejtë dhe të qëndrueshëm. (...) Projektet shkollore u japin mundësinë nxënësve të praktikojnë njohuritë e tyre në realitetin politik. Hapja e shkollës dhe bashkëpunimi me organizatat e të drejtave të njeriut do të thotë p.sh. edhe pjesëmarrje në një peticion për lirimin e të burgosurve politikë apo mbledhj ndihmash në tregje, koncerte apo aksione sponsorimesh.

Krijimi i fuqisë: Lëvizjet demokratike apo grupet e të drejtave të njeriut të cilat nuk heshtin, por ngrenë zërin dhe angazhohen kundër shkeljeve të të drejtave të njeriut, ekzistojnë në të gjitha vendet e botës: Farërat e një "kulture globale të paqes". Çfarë mësojmë nga biografitë e personaliteteve të njohura, të cilat tërë jetën e tyre ia kanë kushtuar mbrojtjes së të drejtave të njeriut, si psh. Mahatma Gandhi, Martin Luther King (...)? Në qytetin apo rajonin tonë, kë mund ta marrim si shembull në këtë drejtim ?"

[Nxjerrë nga: „50 Jahre Allgemeine Erklärung der Menschenrechte, 2. Weltweiter Projekttag der Solidarität", Aktionsmappe 98, Projektbüro Minden]

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Gjatë mësimit është e rëndësishme të kuptohet se në trajtimin e çështjes së të drejtave të njeriut nuk kemi të bëjmë vetëm me një ide abstrakte politike, me të cilën kemi të bëjmë vetëm në mënyrë indirekte, por më shumë me një problematikë të rëndësishme dhe aktuale, e cila ka të bëjë me secilin prej nesh, si dhe me një apel për t'u angazhuar për mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Pikat në vijim janë propozime për arritjen e këtij pretendimi. Mësimdhënia duhet:

	të gjejë lidhjen me botën dhe përvojat vetjake;
	të krijojë lidhje me hierarkinë e vlerave vetjake;
	të shfrytëzojë kontaktet me të tjerët;
	të krijojë lidhje me rajonin;
	të zbulojë lidhje me situatatën aktuale politike dhe me historinë;
	të studiojë raportet e mediave.

[Nxjerrë nga: „50 Jahre Allgemeine Erklärung der Menschenrechte, 2. Weltweiter Projekttag der Solidarität", Aktionsmappe ´98, Projektbüro Minden]

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Metodat e njohjes me temën Të drejtat e njeriut

Përgjatë kategorive e përmendura më lart, në vijim do të përmendim në mënyrë ekzemplare disa metoda, të cilat lehtësojnë hyrjen në temën Të drejtat e njeriut:

Perceptimi: Në këtë fushë bëjnë pjesë metodat e vëzhgimit, përshkrimit dhe hulumtimit: Leximi i librave, intervistimi i dëshmitarëve, fotoreportazhet, hulumtimi i arkivave, inscinimi i bisedimeve, shikimi apo xhirimi i filmave dokumentarë, përpunimi i kujtimeve, tematizimi i përvojave, numërimi i përvojave personale etj.

Kuptimi: "Në këtë fushë bëjnë pjesë metodat e analizimit dhe sistematizimit, të krijimit të lidhjeve mes informacioneve të ndryshme, të mbledhjes së të dhënave, të interpretimit dhe diskutimit. Të dobishme në këtë drejtim mund të jenë edhe diskutimet në grupe, referatet me ekspertë, si dhe studimi i literaturës".

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Veprimi: "Në këtë fushë bëjnë pjesë metodat e përgatitjes për veprime, të sprovimit dhe stimulimit të veprimeve, të daljes në opinion dhe të angazhimit serioz. Numërojmë në këtë aspekt metodat e lojës së roleve (ndërrimit të roleve) dhe lojës së planeve, metodat e mësimit, përfshirja e realitetit jashtëshkollor ('hapja e shkollës‘, ekskursionet, festat, takimet informative), shfaqjet publike të rezultateve të punës vetjake, (shfaqjet, ekspozitat, koncertet), mbledhja e ndihmave, aksionet solidarizuese etj."

Krijimi i fuqisë: "Në këtë fushë bëjnë pjesë metodat e komunikimit të ndërsjellë (çfarë kemi arritur bashkarisht?‘), të ndërveprimit dhe bashkëpunimit me të tjerët, si dhe me shkollat dhe iniciativat e tjera të rajonit, vendit apo edhe të vendeve tjera: Shkrimi i letrave dhe iniciimi i ekspozitave, organizimi i manifestimeve, nderimi dhe përkrahja e rezultateve, bashkëpunimi me iniciativat e tjera, me shkollat fqinje, apo planifikimi i aksioneve të përbashkëta me shkollat e huaja partnere."

[Nxjerrë nga: „50 Jahre Allgemeine Erklärung der Menschenrechte, 2. Weltweiter Projekttag der Solidarität", Aktionsmappe 98, Projektbüro Minden]

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Nxitje dhe ide konkrete për mësimdhënie mund të gjeni në faqen Këshilla.

[Kreu i faqes] [Faqja startuese Të drejtat e njeriut] [Fotografi ekspozuese]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.