Kursi bazė 5
Lart Kursi bazė 2 Kursi bazė  3 Kursi bazė 4 Kursi bazė 5 Mėsuesit

 

Aparteidi
Materiale


 

Tė drejtat e njeriut

Shkeljet e tė drejtave tė njeriut

Qė nga Lufta e Dytė Botėrore, nė ēėshtjen e tė drejtave tė njeriut  janė arritur aq shumė rezultate nga Kombet e Bashkuara, saqė pėr shumė njerėz nė botė, respektimi dhe zbatimi i tyre ėshtė bėrė i vetėkuptueshėm. Ata kur dėgjojnė pėr shkeljet e tė drejtave tė njeriut mendojnė pėr tė ashtuquajturėn „Bota e tretė", apo pėr diktaturat e largėta. Por shkeljet e tė drejtave tė njeriut nuk janė tė kufizuara vetėm brenda kufijve tė kontinenteve, sistemeve tė caktuara politike, normave apo feve tė caktuara. Nuk ka thuajse asnjė vend nė botė, ku gjatė njė viti tė mos  ndodhin shkelje tė tė drejtave tė njeriut.

Shembuj pėr shumllojshmėrinė e shkeljeve  tė tė drejtave tė njeriut nė vende tė ndryshme tė botės, si temė shtjelluese  dhe Materiale, mund ta gjeni nė kėtė kurs bazė. Ndėr shembujt mė tė njohur anembanė botės tė regjimeve ēnjeėzore ėshtė edhe regjimi i aparteidit i Afrikės sė Jugut, tė cilit i ėshtė kushtuar njė temė e zgjeruar shtjelluese.

World Wide Web Organizatat ndėrkombėtare qė merren me mbrojtjen e tė drejtave tė njeriut, pėr tė cilat kemi folur nė kursin bazė 4, i publikojnė shkeljet e tė drejtave tė njeriut nė faqet e tyre tė internetit. Pėr fat tė keq, numri i publikimeve tė tilla nuk ėshtė i vogėl. pėrshkrimin e ofertave tė internetit tė organizatave tė ndryshme (Amnesty International, Human Rights Ėatch, OneĖorld), si dhe lidhjet me to, mund t'i gjeni nė Linklistėn e temės Tė drejtat e njeriut.

FragezeichenĒfarė janė shkeljet e tė drejtave tė njeriut dhe si bėhet shkelja e tyre?

Nė pjesėn e njė libri, i cili merret me temėn e sipėrpėrmendur, shkeljen e tė drejtave tė njeriut e kupton si krim tė shtetit mbi qytetarėt. Ai thekson edhe  instrumentet tė cilat mund tė pengojnė kėtė formė tė rėndė:

Buchauszug"Pėrkufizimi i shkeljes sė tė drejtave tė njeriut nuk ėshtė asgjė tjetėr, veēse njė formė e zbutur e krimit tė rėndė qė ushtron shteti mbi qytetarėt. Shkeljet e tė drejtave tė njeriut si krim i lejuar, i duruar, i porositur apo i mbrojtur nga qeveritė, rrezikon nė masėn mė tė madhe paqen e brendshme dhe tė jashtme tė njė organizimi shtetėror. E kaluara ka treguar se me ndarjen e pushtetit pėr tė kontrolluar monopolin e pushtetit nė legjislativ, ekzekutiv dhe gjyqėsor dhe me zgjedhjet e pėrgjithshme, tė lira, tė fshehta, qė pėrsėriten nė mėnyrė periodike, ėshtė krijuar njė instrument i pėrshtatshėm i shtetit juridik. Shtetet e qeverisura nga diktaturat nuk njohin instrumente tė tilla. Ato shkelin tė drejtat e njeriut dhe rrezikojnė nė kėtė mėnyrė paqen nė botė. Ato helmojnė klimėn politike, duke krijuar rrethana tė tilla, nė tė cilat tė drejtat e njeriut dhe paqja kanė pak mundėsi pėr t'u realizuar."

[Helmut Frenz, Menschenrechte — Anspruch und Wirklichkeit, nė: Gisela Klent-Kozinoėski u.a. (Hrsg.), Das Recht, ein Mensch zu sein, Baden-Baden 1988, 21]

[Kreu i faqes]

Fragezeichen  A janė tė drejtat e njeriut vetėm njė ide e bukur?

Duke pasur parasysh numrin aq tė madh tė shkeljeve tė tė drejtave njeriut, lind pyetja: a nuk ėshtė ky dėshtim i institucioneve kompetente  pėr mbikqyrjen e tyre?  Mos vallė tė drejtat e njeriut janė vetėm njė ide e bukur? 

Pėr tė mbrojtur institucionet kompetente, nė kėtė aspekt duhet theksuar se pa to, numri i rasteve tė njohura tė shkeljeve tė tė drejtave tė njeriut do tė ishte edhe mė i madh dhe pjesa mė e  madhe e tyre sipas tė gjitha gjasave do tė mbetej gjithmonė e pazbuluar. Vetėm falė Kombeve tė Bashkuara dhe organizatave tė ndryshme qė bashkėpunojnė me to, ėshtė bėrė i mundur zbulimi i rasteve tė shkeljeve tė tė drejtave tė njeriut. Ky ėshtė njė hap i parė i rėndėsishėm drejt frenimit tė shkeljeve tė kėtyre tė drejtave, por mbetet ende shumė pėr t'u bėrė. Ne ndodhemi akoma nė fillim tė njė mbrojtjeje tė efektive ndėrkombėtare tė tė drejtave tė njeriut. Megjithatė, arritjet nė kėtė drejtim qė nga Lufta e Dytė Botėrore - kohė pra relativisht e shkurtėr - lejojnė njė parashikim optimist pėr tė ardhmen. Sot, tė drejtat e njeriut janė shumė mė tepėr se sa njė ide e mirė dhe ėshtė duke u punuar shumė, me qėllim qė  njerėzit t'i gėzojnė ato si tė tilla.  

Pėr realizimin e kėtij qėllimi ėshtė me rėndėsi tė veēantė bashkėpunimi i tė gjithėve ne sė bashku. Ėshtė detyrė e secilit prej nesh respektimi i tė drejtave dhe i dinjitetit tė njerėzve, me tė cilėt jetojmė, pėr tė parandaluar nė mėnyrė tė menjėhershme shkeljet e tė drejtave tė njeriut. Secili prej neshmund tė kontribuojė nė kėtė drejtim nė rrethiin e tij, apo duke marrė  pjesė nė fushatat e INGO-ve, duke i pėrkrahur apo duke bashkėpunuar me to. Hapja e faqeve tė internetit tė kėtyre organizatave tregon se sa e lehtė ėshtė njė gjė e tillė. Siē e kemi pėrmendur edhe mė parė, adresat pėrkatėse janė tė radhitura nė linklistėn tonė. 

Rėndėsinė e mbrojtjes sė tė drejtave tė njeriut e bėn edhe mė tė qartė citimi i fjalėve tė ish pėrfaqėsueses sė Komisariatit tė Lartė tė Kombeve tė Bashkuara pėr tė Drejtat e Njeriut, Meri Robinson:

"... today's human rights violations are the causes of tomorrow's conflicts."

dhe tė Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Kombeve tė Bashkuara, Kofi Anan:

"A United Nations that will not stand up for human rights is a United Nations that cannot stand up for itself."

[Kreu i faqes]

 

Temat Tė drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitė  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qėndrueshmėria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertė Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit pėr pėrēim dijesh pėrmes mediave te reja dhe edukimit politik. Nė rast pyetjesh apo vėrejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.