Mposhtja

Të drejtat e njeriut

Aparteidi

Mposhtja e Aparteidit në Afrikën e Jugut

Shteti i Afrikës së Jugut, në fillim të viteve 60 e kishte shuar gati plotësisht rezistencën e zezakëve. Në vend që të fillojnte mënjanimin e shkaqeve që sollën lindjen e dhe zhvillimin e rezistencës, shteti i Afrikës së Jugut vazhdoi zbatimin e programit për realizimin e Aparteidit.

Kriza ekonomike, Ndikimi i lëvizje Black Consciousness, mungesa e perspektivës dhe keqësimi gjithnjë e më i madh i kushteve të jetesës së banorëve të qyteteve ashpërsuan edhe më tej gjendjen në mesin e viteve 70. Shkaktar i kryengritjes së nxënësve në qytetin Soueto, kryengritje kjo e cila u shua me dhunë nga policia, ishte miratimi i ligjit, i , i cili parashikonte si gjuhë zyrtare të mësimdhënies gjuhën Afrikaans të boerëve. Kryengritjet u zgjeruan edhe në pjesë të tjera të vendit.

Policia dhe shërbimi i fshehtë e kishin gjendjen nën kontroll. Megjithatë, shumë gjëra ndryshuan. Në vend të zbatimit konsekuent të politikës së Aparteidit, qeveria ndërmori një sërë ndryshimesh. Vetëbesimi dhe ndjenja e fitores u rritën dukshëm. Rezistenca e zezakëve nuk ishte më vetëm një grup i vogël që mund të eliminohej lehtë, por ajo u rrit në një lëvizje të fortë, e cila mund të kontrollohej vetëm me anë të kompromiseve.

[Kreu i faqes]

Tracy Chapman u bë e njohur në fund të viteve 80 me këngën e saj "Talking ´bout Revolution", këngë e cila stimuloi edhe më shumë ndjenjën e revoltës:

[Tracy Chapman]

Don't you know, they're talkin' bout a revolution
It sounds like a whisper
Don't you know, they're talkin' about a revolution
It sounds like a whisper

While they're standing in the welfare lines
Crying at the doorsteps of those armies of salvation
Wasting time in the unemployment lines
Sitting around waiting for a promotion

Poor people gonna rise up and get their share
Poor people gonna rise up and take what's theirs

Don't you know, you better run, run, run...
Oh I said you better run, run, run...

Finally the tables are starting to turn
Talkin' bout a revolution

[Kreu i faqes]

Ndodhën një mori ndryshimesh të ligjeve në çështjen e themelimit të sindikatave nga zezakët, u ngrit buxheti për arsimimin e racave jo të bardha dhe u përmirësua gjendja e sistemit shëndetësor. Më i dukshëm nga jashtë ishte heqja e të ashtuquajturit "petty Aparteid", Aparteidit të butë në vitet 70-80. Në çështjet qendrore nuk ndodhën ndryshimet e pritura. Megjithatë, ndryshimet e sipërpërmendura shënuan fillimin e rënies së bazës ideologjike të Aparteidit.

Më të ngadalshmet ishin ndryshimet në fushën politike. Në vitin 1984 u shpall kushtetuta e re, e cila ishte një përpjekje e presidentit Botha për vendosjen e marrëdhënieve me racat e tjera. Sistemi i deriatëhershëm parlamentar u zëvendësua me sistemin që parashikonte kompetenca më të mëdha për presidentin. U formuan dhoma të veçanta parlamentare dhe këshilla ministrash për grupet e të bardhëve, mulatëve dhe indianëve. Për çështjet e brendshme të grupeve përkatëse vendosnin vetë dhomat përkatëse, ndërsa për çështjet e përbashkëta vendosej bashkarisht.
I dukshëm ishte përjashtimi i plotë i zezakëve. Në këtë mënyrë u veprua sipas ideologjisë Homeland, sipas të cilës zezakët kishin rajonet e tyre, në të cilat ata mund të organizonin jetën e tyre politike. Parë nga një perspektivë e modifikuar bëhet e qartë se mulatët dhe indianët përbënin pakicën në Afrikën e Jugut. Arsyeja e përjashtimit të shumicës (zezakëve) ishte ruajtja e të drejtave të të bardhëve.

[Kreu i faqes]

Indianët dhe mulatët nuk ranë në grackën e qeverisë: 80% e personave me të drejtë vote nuk dolën në zgjedhje. "Reformat" e qeverisë, në vend që të qetësonin situatën, shkaktuan protesta të reja. Filloi të zhvillohet një kulturë dhune: Bashkëpunëtorët zezakë të qeverisë të cilësuar si marioneta të sistemit filluan të vriteshin, ndërsa zyrat e tyre të digjeshin; filloi ndjekja, keqtrajtimi dhe djegia e gjallë e bashkëpunëtorëve. Autobombat shpërthenin në qendra tregtare, hidheshin bomba dore në restorante. Në vitin 1986 u shpall gjendja e jashtëzakonshme. Aktivistët filluan të ndiqeshin deri në Paris dhe Londër, ndërsa ata që u zunë u burgosën në vend. Brenda tre muajve u burgosën 20.000 aktivistë.
Përkundër të gjitha pritjeve, presidenti Botha nuk i thelloi reformat, por vazhdoi politikën pasive, gjë që shkaktoi pakënaqësi jo vetëm brenda vendit, por edhe jashtë tij. Sanksionet dhe masat diplomatike kundër Afrikës së Jugut nga partnerët më të rëndësishëm e sollën vendin në një krizë ekonomike dhe izolim politik. Afrika e Jugut ndodhej përpara shembjes. Aparteidi e kishte futur vendin në qorrsokak.

[Kreu i faqes]

Elinor Herrmann, anëtar i Black Sash - organizatës së bardhë liberale të grave - me rastin e ditëlindjes së 80-të, i lexoi të vesë së udhëheqësit të vrarë të ANC-së Luthuli në nëntor të vitit 1984 këtë poezi:

Peaceful change now,
How?
Time runs faster then human minds
Are capable of changing.

Time dictates the beat much faster
Then pulses throb.
Time will slash them open
To free the sap of life.

Peaceful change now,
How?
Many chances missed,
changes outvoted.

Many petitions rebuffed,
pleas ignored.
Many enactments established,
rights abolished.

Hate created – Trust
Exterminated.
Peaceful change now,
How?

[Kreu i faqes]

Por siç shkruan edhe Mandela më vonë në autobiografinë e tij, "momentet më të pashpresa janë rastin më i volitshëm për të ndërmarrë iniciativa të reja." Në këtë mënyrë nisën bisedimet e para me grupet e ndryshme, e madje edhe me vetë presidentin Botha. Kështu u arrit më të njihej nga afër frika e të bardhëve nga ndryshimet në pushtet, frika për marrjen nga marrja e pushtetit nga një shumicë aq e madhe, e panjohur dhe e frikshme zezake.

Kjo ishte gjendja në vitin 1989, në kohën kur pas një ataku në zemër të Bothas, pushtetin e morri Frederik Vilhelm de Klerk. De Klerk nuk kishte ngurruar asnjëherë të shprehte vullnetin e tij për reforma rrënjësore. Në fjalimin e tij të njohur me rastin e hapjes së parlamentit më 2 shkurt 1990, de Klerk konstatoi dështimin e politikës së Aparteidit dhe paralajmëroi këto masa:

	lirimin e Mandelës;
	heqjen e ndalimit të 61 organizatave politike;
	zotimin për mbajtjen e bisedimeve për shpalljen e të drejtës së përgjithshme të votës.

[Kreu i faqes]

Afrika e Jugut arriti në këtë mënyrë në reformat më vendimtare në historinë e saj. Ligjet e Aparteidit u hoqën një nga një. Aparteidi u mposht dhe tani duhej gjetur një zgjidhje e qëndrueshme për një Afrikë demokratike të Jugut.

[Materiale shtesë: Portreti i Nelson Mandelës, Afrika e Jugut sot, Rezistenca; Një vështrim të përgjithshëm në historinë e shtypjes dhe të rezistencës e jep fjalimi i njohur i Mandelës në procesin Rivonia, i cili njëherit konsiderohet njëri ndër dokumentet më të rëndësishme të Aparteidit]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.