Shoqëria

Të drejtat e njeriut

Aparteidi

Pjesët përbërëse të regjimit të aparteidit (III): dëmtimi social

Diskriminimi social i popullsisë jo të bardhë zbatohej sidomos në fushat e mëposhtme:

Martesë dhe seksualitet

Arsimim dhe edukim
Shifra mbi pabarazinë në sistemin arsimor

Raport mbi vizitën në një shkollë të jo të bardhëve

Shëndetësi

Benachteiligung der Farbigen im Gesundheitswesen Südafrikas

[Kreu i faqes]

Martesa dhe seksualiteti

Parlamenti i Afrikës së Jugut, me të ashtuquajturin "Immorality Act", miratoi qysh në vitin 1927 ligje të tilla, të cilat duke ndërhyrë në sferën private të njerëzve, synonin ndarjen rigoroze raciste të Afrikanëve të Jugut. Marrëdhëniet seksuale ndërmjet të bardhëve dhe zezakëve dënoheshin me ligj. Në vitin 1950 pasoi një zgjerim i këtij ligji, i cili ndalonte çdo lloj marrëdhënieje seksuale të të bardhëve me jo të bardhët. I ashtuquajturi "Immorality Act" i vitit 1957 ashpërsoi edhe më tej dënimin: Dënimi për shkeljet e këtij ligji u rrit në 7 vjet, ndërsa edhe vetë përpjekja për ta shkelur atë u shpall e dënueshme. Në vitet 1950-1960, sipas të ashtuquajturit "Immorality Act" u dënuan mbi 4000 persona.

I lidhur ngushtë me të ishte edhe i ashtuquajturi "Prohibition of Mixed Marriages Act" i vitit 1949, i cili ndalonte martesat mes të bardhëve dhe jo të bardhëve. Mbi përkatësinë racore vendoste nëpunësi i zyrës civile, ndërsa martesat e lidhura jashtë vendit ishin të pavlefshme në Afrikën e Jugut. Gjatë liberalizimit të ligjeve të aparteidit, ligje të tilla u hoqën në vitet 80, dhe kjo vetëm ngaqë ato e bënin qesharak shtetin e Afrikës së Jugut.

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Sisitemi shëndetësor

Po aq të tmerrshme janë edhe raportet mbi sistemin shëndetësor. Ndërsa kujdesi mjekësor për popullsinë e bardhë konsiderohej si një më të mirët në botë, gjendja e popullsisë jo të bardhë në këtë fushë ishte katastrofike. Numri i shtretërve për të bardhët në spitalet e Johanesburgut ishte 12 për 1000 qytetarë, derisa në Soweto, në township-in e Johanesburgut, në të cilin banonin punëtorët sezonalë jo të bardhë, për 1000 persona kishte mesatarisht më pak se dy shtretër. Një mjek kujdesej mesatarisht për 330 të bardhë. Sa për krahasim: një mjek për 91000 zezakë!

Edhe më e tmerrshme ishte gjendja në Homelands. Atje ose nuk kishte fare mjekë apo spitale, ose ato ndodheshin aq larg, saqë nevoiteshin me ditë të tëra rrugë për të arritur. Në Afrikën e Jugut, mesatarisht, si pasojë e ushqimit të pamjaftueshëm vdisnin tre fëmië në orë. E tërë kjo ndodhte në vendin ku prodhoheshin më tepër produkte ushqimore se ç'është e nevojshme për një ushqim optimal të popullsisë!

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Sistemi arsimor

Një ndër ligjet më perfide të aparteidit me pasoja tepër negative edhe për të ardhmen ishte i ashtuquajturi "Ligji Bantu i Arsimit" i vitit 1953. Ligji në fjalë u hoqi provincave të unionit kompetencat mbi sistemin arsimor të zezakëve dhe ia dha ministrisë qendrore të arsimit, të udhëhequr nga H. F. Vervoerd. Njëkohësish u lëshua edhe vendimi, sipas të cilit, gjuha e mësimdhënies në rajonet e fiseve u shpall gjuha Bantu. Në kuadrin e ligjit u përcaktuan edhe shumat e mjeteve për arsimimin e të bardhëve dhe të jo të bardhëve, të cilat ndryshonin në mënyrë groteske nga njëra-tjetra (shih edhe: Tabela e mjeteve të parashikuara për arsimin).

Argumentimi i ministrit të atëhershëm të arsimit Vervoerd ishte: Edukimi dhe arsimimi nuk duhet të nxisin synime pa vend, por ato duhet të përgatisin qytetarët për funksionin e tyre në shoqëri.

"Njeriu i zi duhet të përgatitet që t'i shërbejë shoqërisë së tij në çdo aspekt. Mbi nivelin e disa punëve, për të nuk ka vend në bashkësinë e të bardhëve. Ndërsa brenda bashkësisë së tij, për të janë të hapura të gjitha dyert. Për këtë arsye, një shkollim për integrimin e tij në bashkësinë e të bardhëve, nuk do t`i sillte asgjë ..."

Edhe shkollat e shumta kishtare në vend, të cilat deri atëherë kishin shkolluar me sukses të rinjtë zezakë, ishin të detyruara t'iu përmbaheshin standardeve "Bantu". Në të kundërt kërcënoheshin me ndërprerjen e financimit, mbyllje apo vënie e tyre nën mbikqyrjen e qeverisë. Një administratë e posaçme, plotësisht e ndarë për pjesëtarët "Bantu" kujdesej rregullisht për një arsimim sa më të dobët të nxënësve zezakë: me mësues të paaftë, të paguar keq, në objekte të papërshtatshme mësimi dhe me mjete të pakta financimi (shih raportin e vizitës në një shkollë të zezakëve).

Buxheti kushtuar hkollimit të fëmijëve dhe të rinjve zezakë u rrit përsëri vetëm pas heqjes dorë të qeverisë nga koncepti i arsimimit "Bantu". Kjo u bë për shkak të mosarritjes së sigurimit të mjaftueshëm të punëtorëve të kualifikuar nga radhët e të bardhëve. Megjithatë, dekadat e gjata të diskriminimit nuk fshihen lehtë, veçanërisht po të kihet parasysh lindshmëria dyfish më e lartë e popullsisë zezake në krahasim me grupet e tjera.

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Shpenzimet e arsimit (1989)

Grupet e popullsisë	Përqindja në shpenzimet e përgjithshme të arsimit për vitin 1989	Përqindja e grupeve përkatëse në numrin e përgjithshëm të popullsisë
Zezakë	43%	74,6%
Të bardhë	40%	14%
Mulatë	12%	8,8%
Indianë	5%	2,6%

Raporti nxënës-mësimdhënës (1988)

Grupet e popullsisë	Shkolla	Nxënës	Mësimdhënës	Raporti
Zazakë	13.757	7.027.573	171.968	40:1
Të bardhë	3.570	1.047.656	58.744	18:1
Mulatë	--	832.329	35.665	23:1
Indianë	--	233.910	11.313	21:1

[Nxjerrë nga: South Africa Yearbook 1989/90]

Diplomat e shkollës (1988)

Grupet e popullsisë	Maturantë gjithsej	me shkollë të lartë	diploma përfundimtare
zezakë	187.123 (19,1% e brezit)	30.685	75.500
të bardhë	69.549 (79,4% e brezit)	29.126	37.683

[burimi: Jörg Fisch, Geschichte Sçdafrikas, München 1990, 345]

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Raport nga vizita në një shkollë zezake

Vizitë në Mzimhlope Highschool në KwaNDebele

Një rrugë e shtruar mirë me dy korsi të çon në Homeland KwaNDebele. Kasollet e shumta të mbuluara me llamarinë, mes tyre disa ndërtesa të bardha, tregojnë se po i afrohemi kryeqytetit KwaMlanga. Disa prej tyre janë të lyera me ngjyrën karakteristike të bardhë në të kaltër dhe janë të stilizuara me vizatime tradicionale të Ndebele-s. Ato duken sikur të ishin "mbjellë" me ngurrim në afërsi të kryeqytetit. Ne kthehemi majtas në një rrugë të pluhurosur dhe u afrohemi objekteve të ndërtuara larg larg njera-tjetrës dhe të rrethuara me tel të lartë të Mzimhlope High School. Para nesh kemi barakat e kësaj shkolle. Çdo gjë është vënë në vend të vet, ndërsa rrugët prej betoni që çojnë te barakat dhe bari i tharë e i mbledhur grumbull tregojnë punën e bërë me kujdes. Era e ftohtë që ka përfshirë Hochveld-in në këtë natë korriku fryn dhe na fut të ftohtët. Ngjyra e kaltër e qiellit të kthjellët dhe rrezet e diellit na bëjnë të harrojmë se këtu, në pjesën jugore të globit, në këtë kohë është stinë dimri. Është kohë pushimi, nxënësit me uniforma të zeza mbështeten në muret e barakave të shkollës dhe ngrohen në rrezet e diellit. Si kudo në Afrikë, as këtu njerëzit nuk janë mësuar me të të ftohtit. Ngrohëse në shkollë nuk ka. Vetëm në shtëpitë private të të bardhëve dhe personave të tjerë të pasur gjenden të instaluara ngrohëset elektrike që harxhojnë shumë energji dhe ndizen vend e pa vend. Izolimi termik apo njerëz që kursejnë energjinë zor se gjen këtu.

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Hyjmë në një klasë dhe përshëndesim tri mësuese në një dhomë të vockël (me karrige, një tavolinë, një raft të vogël), të cilat duket sikur të jenë afruar për shkak të ftohtit pranë njëra-tjetrës dhe bëjnë pushim. E pajisur thjeshtë është edhe zyra e drejtorit: një tavolinë shkrimi, tri karrige, një tavolinë e vogël, pa telefon. Shkolla nuk ka linjë telefonike. Drejtori na prezanton mësuesit e tjerë, të cilët njësoj si nxënësit janë mbështetur në mure dhe shijojnë rrezet e ngrohta të diellit. Pas bisedës së shkurtër, drejtori na shoqëron në një dhomë të madhe, gati të zbrazur. Në të: Një dërrasë, disa tavolina dhe karrige, tre soba kuzhine. Në një kënd gjenden të ulur katër mësues dhe ngrohin duart mbi një ngrohëse të vogël dhe hanë patate të thara. Prezantohemi dhe përshëndetemi miqësisht. Njëra nga mësueset ngrihet në këmbë, dhe e përgatitur mirë fillon të ankohet para nesh për pajisjen e dobët të shkollës dhe për buxhetin e vogël të saj. Ajo jep mësim ekonominë dhe mundohet t'i përgatisë nxënësit për tregun e punës së industrisë, atje jashtë në qytetet e mëdha. Na rrëfen se shkolla e tyre, përveç mundësisë së një udhëtimi në ditë me autobus nuk ka mundësi të tjera të njihet me zhvillimet aktuale të jetës, s'ka material mësimor, s'ka postera, libra, filma. Na pyet nëse ne mund t'i ndihmojmë për të blerë një video, disa filma dhe një televizor. Ne, vizitorët që kishim ardhur këtu duarthatë, për t'u informuar, ndihemi keq, fajtorë. Si mund t'i shpjegojmë asaj se ne nuk jemi personat e duhur për këtë? Megjithatë, lutjet e tyre ne do t'i transmetojmë më tej.

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Më në fund vjen vizita e orës së mësimit në "standard 9", klasën e parafundit. Mësuesi i ri i historisë, i veshur në mënyrë festive, na shoqëron në klasë ku në dy rreshta janë ulur 25-30 nxënës rreth 16 vjeç. Ngaqë bën ftohtë (12-15 gradë C), ata mbajnë veshur palltot mbi uniformat e shkollës, ndërkohë që kishte edhe nga ata që ishin mbështjellë me batanije. Aty shoh edhe dy vajza të ulura pranë njëra-tjetrës, të cilat, mbi fustanin e tyre të gjatë deri në gjunjë dhe të veshura me këpucë dhe çorape të zeza, ishin mbuluuar me një shami të hollë dhe dridheshin nga të ftohtit. Nxënësit u ngritën në këmbë kur hymë në klasë, iu përgjigjën njëkohësisht përshëndetjes së mësuesit "Good morning students" me "Good morning, Sir", u ulën nëpër vendet e tyre dhe filluan të na vështrojnë me kurreshtje dhe na përshëndetën pas prezantimit formal nga drejtori dhe mësuesi.

Mësuesi përsërit disa herë temën e sotme të mësimit "The end of the English policy of splendid isolation", e shkruan në dërrasë dhe pyet: "Si quhet tema jonë e sotme?" Në klasë bie përnjëherë qetësia. Ai thërret më pas një nxënëse, e cila përsëritë temën. "Anglia qenka izoluar. Po ç'paska bërë Anglia?" Pauzë. Pastaj mësuesi vazhdon: "Anglia qenka tërhequr nga vendet e tjera të Evropës. Nga se qenka tërhequr Anglia?" Përsëri heshtje.

Më vonë mësojmë se Anglia, pas përfundimit të "splendid isolation" (se çfarë do të thotë kjo, nuk u shpjegua), paska vendosur t'i kthehet sërish politikës evropiane. Kjo ishte e tëra, pa kontekst, pa lidhje të çfarëdo lloji të temës me kohën e sotme.

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

Nxënësve iu flitej me terma të panjohur që ata duhet t'i përsërisnin. Mësuesi dukej se nuk dinte shumë rreth asaj që thoshte dhe as që ishte në gjendje ta shpjegonte atë që fliste. Fjalët i fliste me një anglishte të qartë dhe korrekte (në gjuhën e parë apo të dytë të huaj të nxënësve), nxënësit përsërisnin gjithashtu korrekt fjalët e tij, ndërsa ai dukej i kënaqur me mënyrën e mësimdhënies së tij.

Në fund, nxënësve iu dha mundësia t'u bënin pyetje miqve nga Evropa. Klasën e përfshiu qetësia, të cilën e ndërpreu mësuesi duke i kërkuar njërit prej nxënësve të bënte pyetje. Ndebele zgjohet në këmbë dhe pyet duke ngurruar për rolin e Bismarkut në Gjermaninë e sotme. Në fytyrat e nxënësve vërehej interesimi për Bismarkun, i cili kishte bashkuar vendin e tij dhe kishte rritur ndikimin e tij në aspektin ndërkombëtar. Zilja e pushimit ra pikërisht në momentin kur nxënësit filluan të bënin pyetjet e para rreth situatës në Gjermani dhe jetës në socializëm, pyetje këto, të cilat neve, pavarësisht nga doza e naivitetit, na u dukën tepër të përshtatshme politikisht për të bërë paralelizma me situatën e sotme në Afrikën e Jugut. Mësuesi i historisë i lehtësuar dhe i kënaqur na përcolli deri te zyra e drejtorit, duke na lutur për bashkëpunim dhe përkrahje në aspektin mësimor.

Gjatë kthimit, drejtori na shpjegoi se gjuha amtare e shumicës së nxënësve të tij është gjuha Ndebele, por pas zhvendosjes, në shkollën e tij kishin ardhur edhe nxënës, gjuhë amtare të të cilëve ishin gjuhët afrikaans, zulu, apo gjuha Sotho. Ngaqë gjuha Ndebele nuk kishte akoma alfabetin e saj te shkruar, si gjuhë e shkruar përdorej gjuha Zulu, e përafërt me gjuhën Ndebele. Duke filluar nga klasa e tretë, nxënësit mësonin edhe
gjuhën angleze, e cila që nga ky moment konsiderohej si gjuhë zyrtare për mësimdhënie. Gjatë trazirave shkollore të vitit 1976 dhe viteve në vazhdim kishin marrë pjesë edhe nxënësit në KwaNDebele, të cilët kishin djegur shkollat e tyre, si dhe kishin kërcënuar dhe ndjekur mësuesit. Shumë mësues ishin detyruar të largoheshin për të shpëtuar kokën...

[Nxjerrë nga: Ingetraud Rüsen, Südafrika: Aparteid und Menschenrechte in Geschichte und Gegenwart, Pfaffenweiler 1991, 172-174]

[Kreu i faqes] [Kthehu në vështrimin e përgjithshëm]

[Pjesë tjera përbërëse të regjimit të aparteidit: Homelands, k lasifikimi, ekonomia, p olitika]

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.