Kursi bazë 4

Të drejtat e njeriut

Kush i mbikqyr të drejtat e njeriut?

Çdo njeri ka të drejta të lindura. Në kursin bazë 3 kemi diskutuar për këto të drejta. Në këtë jemi njohur gjithashtu me faktin se të drejtat e njeriut nuk respektohen gjithmonë. Është shumë më vështirë të mbikqyren të drejtat e njeriut se ligjet kombëtare. Në këtë pjesë, ne do të merremi me çështjen, se kush e ushtron këtë detyrë të vështirë.

Fussball Në lojën e futbollit ka një gjyqtar kryesor dhe dy anësorë, të cilët kujdesen për respektimin e rregullave të lojës. Natyrisht, ata nuk mund të pengojnë ndërhyrjet e gabuara në lojë. Sidoqoftë, gjyqtari kryesor mund t'i ndëshkojë ata që gabojnë sipas rregullave të lojës, me kusht që ai ta ketë vënë re ndërhyrjen. Nëse ai nuk e ka vënë atë, gjyqtari anësor mund t'ia tërheqë vëmendjen kolegut, kështu që gjyqtari kryesor, edhe pse nuk e ka parë ndërhyrjen mund të veprojë sipas rregullave të lojës. Gjyqtari anësor ngre flamurin, pra ai nuk ka të drejtë të vendosë për dënimin. Detyra e tij është që t'i tërheqë vëmendjen gjyqtarit kryesor.

Gjyqtari kryesor ka një detyrë të vështirë: Pa marrë parasysh se si vepron ai, për njërin nga ekipet dhe simpatizuesit e tij është i padëshirueshëm dhe gjatë lojës fishkëllehet nga tifozët e të dyja ekipeve, duke u konsideruar shpesh si fajtor për mossuksesin e njërit prej tyre.

Më mirë do të ishte sikur një lojë futbolli të zhvillohej pa thyerje të rregullave të lojës, pra një lojë e tillë, ku lojtarët do të hiqnin dorë nga ndërhyrjet e gabuara. Duke u nisur nga përvoja mund të arrihet në përfundimin se apelet Fair-Play nuk mjaftojnë për respektimin e rregullave të lojës.

Çfarë ka të bëjë kjo me të drejtat e njeriut?

Mirë do të ishte sikur të gjithë njerëzit dhe shtetet e botës të respektonin rregullat bazë të lojës, d.m.th. të respektonin të drejtat e njeriut. Edhe këtu, përvoja ka treguar të kundërtën. Apelet për respektimin e tyre nuk kanë mjaftuar. Për këtë arsye, edhe këtu, ashtu si në lojën e futbollit, një gjyqtar me ndihmën e gjyqtarëve anësorë mbikqyr respektimin e të drejtave të njeriut. Shtrohet pyetja se kush e luan rolin e gjyqtarit në këtë rast?

Gjyqtarë kryesorë janë Kombet e Bashkuara (angl. UN = United Nations), organizatë e cila është themeluar në vitin 1945, dhe në të cilën janë përfshirë të gjitha vendet e botës. Organizata u themelua pas tmerrit të Luftës së Dytë Botërore. Funksioni i saj është mbikqyrja e të drejtave të njeriut, për sigurimin e paqes në botë. Për informacione më të hollësishme rreth Kombeve të Bashkuara, vizitoni faqen e internetit të organizatës në fjalë: http://www.un.org. Në të mund të gjeni edhe informacione rreth temës së të drejtave të njeriut.

Siç u njohëm më lart, rregullat e lojës janë formuluar dhe formulohen në kuadrin e Kombeve të Bashkuara. Në vitin 1948, shtetet anëtare të OKB-së aprovuan „Deklaratën e Përgjithshme të të Drejtave të Njeriut", e cila që nga viti i aprovimit të saj është zhvilluar në mënyrë të vazhdueshme. Me fjalë të tjera mund të konstatojmë se Kombet e Bashkuara janë të përshtatshme për rolin e gjyqtarit kryesor. Natyrisht, as Kombet e Bashkuara - ashtu si gjyqtari kryesor i lojës së futbollit - nuk mund të pengojnë thyerjen e rregullave të lojës, pra mosrespektimin e të drejtave të njeriut. Por me veprime konkrete ato mund të kujdesen, të luftojnë për respektimin e tyre. Vështirësi në këtë aspekt paraqet fakti se ajo nuk ka të bëjë me lojtarë të thjeshtë futbolli, por me shtete sovrane. Për këtë arsye, për Kombet e Bashkuara përbën vështirësi sigurimi, zbatimi i rregullave të lojës. Gjatë përpjekjes për kryerjen e detyrës së tyre, Kombet e Bashkuara hasin jo rrallë në probleme të ngjashme me ato të gjyqtarëve të lojës së futbollit. Çdo vendim i tyre, i bën ato të padëshirueshme për njërën nga palët. Shumë shpesh, ato kritikohen dhe akuzohen nga të gjitha anët.

Pasi kemi mësuar se kush e ka marrë përsipër rolin e gjyqtarit, duam të dimë se kush e luan rolin e gjyqtarëve anësorë, më konkretisht, kush e përkrah gjyqtarin kryesor të Kombeve të Bashkuara. Kush e kryen funksionin e gjyqtarit anësor, pra kush i tërheq vëmendjen OKB-së duke "ngritur flamurin"?

Logo von HRW

Kerzensymbol von AI

Këtë funksion e kryejnë organizatat joqeveritare ((INGO-të International Non-Governmental Organizations). Ato kanë krijuar strukturën, rrjetin e mbrojtësve të të drejtave të njeriut në të gjitha pjesët e botës, publikojnë raporte mbi shkeljet e të drejtave të njeriut dhe pëkrahen në të gjithë botën. Për t'i publikuar para opinionit, shkeljet e të drejtave të njeriut, organizatat në fjalë, si përdorin si mjet të përshtatshëm internetin, sepse ai nuk i nënshtrohet asnjë censure. Adresat dhe faqet interesante të internetit, të INGO-ve, do t'i gjeni në rubrikën Lidhje në pjesën e të drejtave të njeriut.

INGO-të në fjalë i bëjnë publike shkeljet e te drejtave të njeriut. Kjo është detyra e tyre kryesore. Nëpërmjet aktivitetit të tyre, ato bëjnë presion mbi qeveritë e vendeve të ndryshme. Ato nuk kanë mundësinë e vendosjes së sanksioneve. Njëlloj si në lojën e futbollit, kompetent për këtë janë Kombet e Bashkuara.

Pas përgjigjes së pyetjes se kush e kryen funksionin e gjyqtarit kryesor, e kush të atyre anësorë, do të shohim në vazhdim rrjedhën konkrete të këtyre funksioneve (Kombet e Bashkuara si gjyqtar kryesor dhe INGO-të, si gjyqtarë anësorë). Më konkretisht: Si i mbikqyrin Kombet e Bashkuara, në bashkëpunim me organizatat e ndryshme joqeveritare, të drejtat e njeriut?

Logo der UN Për mbikqyrjen e të drejtave të njeriut, Kombet e Bashkuara kanë formuar komisione, nënkomisione dhe komitete të ndryshme. Shembuj në këtë drejtim janë: Komiteti për të Drejtat e Fëmijëve, apo Komiteti për Parandalimin e Diskriminimit të Gruas. Një përmbledhje do ta gjeni në faqet e internetit të OKB-së. (http://www.un.org/rights/dpi1774e.htm)

Me temën e të drejtave të njeriut, përveç organeve të përmendura më lart, merren edhe institucione tjera të Kombeve të Bashkuara, si UNICEF-i, i cili angazhohet për të drejtat e fëmijëve, me gjerësisht për këtë do të flasim në kuadrin e një teme të veçantë shtjelluese.

Shkeljet e të drejtave të njeriut mund të paditen edhe para gjyqit. Për rastet individuale, kompetent është Gjykata e Krimeve të Luftës, ndërsa për rastet e shkeljes se të drejtave të njeriut nga ana e shtetit, kompetencën e ka Gjykata Ndërkombëtare e Hagës.

Në vitin 1993 është themeluar institucioni i njohur me emrin: Komisariati i Lartë i Kombeve të Bashkuara për të Drejta të Njeriut.

Logo UNHCHR

UNHCHR Në vitin 2002, pasardhës i Mary Robinsonit është zgjedhur braziliani Sergio Vieira. Detyrë e tij është koordinimi i institucioneve të OKB-së që merren me çështjen e të drejtave të njeriut. Përveç kësaj, ai përpiqet të bindë sa më shumë shtete të botës për rëndësinë e respektimit të të drejtave të njeriut. Me fjalë të tjera, ai bën reklamë për të drejtat e njeriut, por edhe mban përgjegjësi për mossuksesin e mundshëm të kësaj "reklame". Sergio Vieira është personi numër një i kontaktit në raste urgjente të shkeljeve të të drejtave të njeriut. Ekskluzivisht për këtë shkak është rezervuar edhe një Fax-Hotline, në të cilin mund të paraqiten dhe të kërkojnë ndihmë nga Kombet e Bashkuara viktimat dhe të afërmit e tyre. Numri në Zvicër, Gjenevë: 0041-22-917-0092, orari i punës: 0-24h.

[Kreu i faqes]

Temat: Të drejtat e njeriut  I Modele I Demokracia I Partitë I Evropa I  Globalizimi I Kombet e Bashkuara I Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat



Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga a gora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.