Nëse pyesim për lindjen dhe zhvillimin e trajtimit të pabarabartë të grave, në përgjithësi marrim përgjigjen se kjo duhet kërkuar në rrënjët e patriarkatit. Ideja se shoqëria patriarkale -me gjithë shkallëzimet dhe formësimet e ndryshme - ka ekzistuar gjithnjë, vazhdon të qëndrojë kokëfortë. Megjithatë, shkencëtarët gjatë dekadave të fundit, kanë paraqitur një pamje tjetër të zhvillimit historik. Shumë dëshmi tregojnë se në kohën e neolitit, pra, para rreth 7000 vjetësh, kultura të zhvilluara të punimit të arave popullonin vise të Evropës dhe Azisë së Vogël. Në këto shoqëri, gratë luanin një rol të rëndësishëm: nga ana ekonomike si punëtore të arave dhe nga ana fetare si udhëheqëse shpirtërore në adhurimin e hyjnive. Linja e trashëgimisë ka të ngjarë të ketë qenë matrilineare, pra nga nëna te vajza. Burrat kishin pozita të rëndësishme si artizanë dhe tregtarë, ndërsa luftëra duket se nuk ka pasur. Qendra të rëndësishme të këtyre kulturave kanë qenë Ballkani (p.sh. në afërsi të Lpenski Vir në Serbi) dhe në territorin e Turqisë së sotme (Catal Hüyük).

Kur shkencëtarët zbuluan fenomenin e shoqërive të hershme matrilineare, ata mendonin se ky ishte "matriarkati", pra një shoqëri, në të cilën në mënyrë të ngjashme me patriarkatin sundonin gratë. Ata nxorën teorinë se zhvillimi nga "matriarkati" në patriarkat është zhvilluar sipas një ligjësie- nga më e ulëta drejt më të lartës. Por zhvillimi historik dhe struktura përkatëse shoqërore e popujve është më kompleke. Sot ka pikëpamje të ndryshme për shpjegimin  e këtyre dukurive.

Popullsia e Evropës e kohëve të lashta ka shumë të ngjarë të mos jetë zhvilluar "natyrshëm" drejt patriarkatit. Ndryshimet rrjedhin më tepër nga ndikimi i fiseve të kalorësve aziatikë, të cilët duhet të largoheshin për shkak të gjendjeve të rënda nga atdheu i tyre (thatësirat, shtimi i popullsisë). Ky proces ndodhi shumë herët (rreth 3500 vjet p.e.s.)Formimi i patriarkatit lindi qysh herët në kontinentin e Azisë, nëpërmjet marxhiënalizimit të gruas dhe konflikteve të armatosura, të cilat kanë rrënjë të përbashkëta.

Edhe pas pushtimit të Evropës nga fizet aziatike (indoevropiane), disa zakone të banorëve të hershëm gjetën zbatim deri në fillim të të ashtuquajturit "antikitet klasik", si p.sh. te lidët, lykasit dhe etruskët. Disa të drejta, si p.sh. e drejta matrilineare e trashëgimisë u ruajtën deri në fund të shekullit XVIII te baskët në Francën Jugore (deri në vendosjen e ligjeve qytetare në Code de Napoléon) dhe në ishujt e Egjeut:

"Në shumicën e ishujve, vajza e madhe merr si trashëgimi një pjesë të shtëpisë bashkë me mobiljet dhe një të tretën e pasurisë së nënës, që në të vërtetë, në shumicën e rasteve përbën pjesën më të madhe të pasurisë. Nëse vajzat e tjera të shtëpisë martohen dhe largohen nga shtëpia, iu jepet gjithashtu një pjesë e shtëpisë si dhe pjesa e mbetur e pasurisë. Këto dukuri ndodhnin në ishujt Lesbos, Lemnos, Skopelos, Naksos, Sifnos, Santorin dhe Kos, ku unë kam mbledhur vetë informacione ose i kam marrë nga të tjerë."
[raport nga udhëtimi i Xhon Houkins, te Xhorxh Tomson: The Prehistoric Aegean Studies; in: Ancient Greek Society; London 1949]

Pushtimet dhe luftërat e vazhdueshme çuan në dominimin e disa kulturave më pak patriarkale. Këto u bënë pika kryesore e referimit për qytetërimin evropian që po lindte (Greqi, Perandoria Romake). Qendra e fundit e një kulture të lartë të drejtuar nga gratë ishte Perandoria minoike, i cili u zhduk për shkak të katastrofave natyrore në gjysmën e dytë të mijëvjecarit para erës sonë.

[Autore: Dorette Wesemann, Redaktor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

Temat:  Të drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitë  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.