Patriarkati është produkt i një zhvillimi historik mijëravjecar. Megjithatë ka pasur edhe forma të tjera shoqërore. "Matriarkati" në kuptimin e sundimit të grave mbi burrat duket se nuk ka ekzistuar asnjëherë. Megjithatë te shumë popuj të lashtë gratë kanë qenë në qendër të bashkësisë si mishërim i parimit të dhënies së jetës. Por kjo nuk do të thotë që burrat kanë një vend më pak të rëndësishëm, sepse në të njëjtën kohë bëhet edhe ndarja e sferave të veprimit mes gjinive. Irokezët - një popull indian, i cili jetonte në Gjirin Hudson para se të vinin të bardhët - paraqiten si shembulli i një sistemi jopatriarkal. Bashkëjetesa e tyre frymëzoi edhe iluministin francez Ruso për teorinë e tij "të të egërve të dlirë".

Nëna e klanit zgjidhej në mbledhjen e klanit. Djemtë dhe vajzat qëndronin gjatë gjithë jetës në shtëpinë e nënës së tyre. Gjatë martesës, burri e vizitonte gruan kohë pas kohe në shtëpinë e klanit të saj. Martesat mund të prisheshin lehtë. Gratë nuk duhet t'i përmbaheshin asnjë ndalese zakonore apo për ruajtjen e virgjërisë, pasi të gjithë fëmijët konsideroheshin fëmijë të nënës dhe klanit të saj. Atësia biologjike ishte më pak e rëndësishme se atësia sociale, e cila ushtrohej nga një vëlla apo një i afërm tjetër i nënës.

Edhe arat (tokat) iu përkisnin grave dhe ato i mbanin së bashku. Burrat kujdeseshin për përbërësit e dëshiruar, nëpërmjet gjuetisë, peshkimit dhe tregtisë. Procesi i formimit të vullnetit politik brenda klanit zhvillohej në mbledhje të ndara të burrave dhe grave. Pas kësaj kërkohej arritja e mirëkuptimit mes dy grupeve. Në asamblenë e grave, ato që kishin më shumë fëmijë, kishin të drejtën e më shumë votave. Qoftë në këshillin e fisit, qoftë në këshillin e lidhjes, gratë dhe burrat ishin të përfaqësuar në të njëjtin nivel.

Luftërat ishin cështje të burrave, edhe pse deri në ardhjen e evropianëve në Amerikë nuk ka pasur luftëra të organizuara te irokezët. Robërit e luftës të një fisi armik, nuk vriteshin menjëherë, por fillimisht provohej nëse ata mund të jetonte në shkëmbim të një luftëtari që kishte rënë rob në klanin e tij. Ky verifikim ishte punë e grave. Nuk kishte dhunë seksuale, as kundër robërve, as brenda klaneve.

Pas fitores së amerikanëve të bardhë, irokezët u shtynë në rezervate të ngushta, ku, sidomos në Kanada, ata do të humbisnin veçoritë e tyre kulturore. Në vitin 1847, të gjithë irokezët, edhe burrat, u detyruan të punonin në ara dhe u shpall drejtimi i familjeve nga burrat për hir të njësimit ekonomik. Më 1869-ën, një ligj në Kanada përcaktoi edhe linjën mashkullore të trashëgimisë së këtyre fiseve.

[Autore: Dorette Wesemann, Redaktor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

Temat:  Të drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitë  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.