Të Drejtat e Njeriut

Të Drejtat e Gruas

4 probleme:

Nuk diskutohet që konventat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut nuk e përjashtojnë gruan. Madje, ndalimi i diskriminimit për shkak të përkatësisë gjinore, ka qenë qysh në fillim pjesë thelbësore e deklaratave të Kombeve të Bashkuara. Po kaq i vërtetë është edhe fakti që deri më sot kudo në të gjithë botën, gratë janë diskrimuar dhe janë privuar nga të drejtat e tyre, e madje në të drejtën e tyre më thelbësore, të drejtën për jetë dhe për paprekshmëri fizike. Feministet e kritikojnë konceptin e të drejtave të njeriut. Sipas tyre, ky koncept bazohet shumë në shoqërinë borgjeze perëndimore dhe mbi të gjitha në problemet e kryefamiljarëve burra.

1) Dhuna ndaj grave si çështje private?

Problemi i parë serioz është ndarja në të gjitha shoqëritë e sotme e sferës "publike" nga ajo "private". Tradicionalisht i gruas i është caktuar sfera "private", ndërsa burrit ajo "publike". Mbrojtja e sferës private është një e drejtë e njeriut shumë e rëndësishme. Por pavarësisht sa i rëndësishëm është kufizimi i dhunës dhe i ndërhyrjes së shtetit, shumë shtete këtë e shfrytëzojnë që shkeljet e të drejtave ndaj grave t'i quajnë si çështje private, në të cilin nuk mund ose nuk do të përfshihet. Por dhuna ndaj grave ushtrohet të shumtën e herës në "sferën private".

2) Dhuna ndaj grave nga persona privatë...

Problemi i dytë lidhet me shkeljen e të drejtave të njeriut të mbrojtjes së individit nga ndërhyrjet e drejtpërdrejta të shtetit. Por e veçanta e shkeljes së të drejtave të grave qëndron në faktin që ato nuk ndodhin për shkak të ndërhyrjes shtetërore, por kryhen nga persona privatë, të cilët prapëseprapë veprojnë të sigurt që nuk do të ndiqen penalisht nga shteti. Këto shkelje të të drejtave të grave tolerohen shpesh nga shteti.

3) Shkelje specifike të të drejtave të njeriut ndaj grave...

Problemi i tretë qëndron në faktin që nuk ka gatishmëri për ta pranuar konceptin e të drejtave të njeriut për shkelje të të drejtave ndaj grave. Së pari janë shkeljet të drejtave të njeriut, të njëjtat që prekin edhe burrat, kur gratë p.sh. ndiqen nga shteti për shkak të pikëpamjeve të tyre politike, përkatësisë racore apo fetare. Këto raste vendosen edhe në qendër të vëmendjes së organizatave kombëtare dhe ndërkombëtare. Por ekzistojnë edhe shkelje të të drejtave të njeriut, të cilat drejtohen specifikisht ndaj grave si në raste kur përkatësia gjinore çon në përkqesësimin e gjendjes, p.sh. përdhunimi dhe torturat seksuale në burgje. Përveç kësaj ka edhe shkelje të të drejtave të njeriut, të cilat prekin vetëm gratë, sic janë p.sh. aborti i detyruar i fetusit femër dhe dhuna në familje.

4) Problemi i traditave kulturore...

Problemi i katërt qëndron në traditën shekullore të shkeljes së të drejtave të grave në shumë vende. Ndalimi ndërkombëtar i këtyre traditave nxit shpesh rezistencën e popullsisë. Kundër kësaj rezistence mund të ndërhyhet vetëm me masa intensive afatgjata, të cilat përfshijnë të gjitha fushat e jetës së njerëzve. Shumë qeveri joperëndimore pretendojnë se koncepti i të drejtave të njeriut është shumë perëndimore dhe nuk mund të aplikohet në shoqëritë e tyre. Kështu për shembull, "barazia" mes burrit dhe gruas nuk përputhet me kulturën e tyre. Ata mbrojnë të ashtuquajturën "barazi" , duke marrë parasysh ndryshimet thelbësore. Ky argument fillimisht i besueshëm pranohet dhe madje edhe transmetohet edhe nga përfaqësuesit dhe organizatat perëndimore në kuadrin e "tolerancës". Megjithatë duhet pasur parasysh që argumentime të tilla përdoren shpesh për të përligjur shumë shkelje të të drejtave të njeriut, të cilat nuk janë pasuri kulturore, por thjesht burim i sistemeve shtypëse (p.sh. në Algjeri ose Afganistan). Shpesh, këto identitete dhe kultura të ngritura lart për t'u mbrojtur, krijohen artificialisht për të tërhequr vëmendjen nga pabarazitë social-ekonomike dhe marrëdhëniet asimetrike të pushtetit.

Lënia pas dore e të drejtave të grave...

Problemet e përmendura janë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën dhe kanë bërë që deri në fillim të viteve 90, të drejtat e grave të mos konsideroheshin si të tilla. Këto "shkelje të të drejtave të grave", në Kombet e Bashkuara ose diskutoheshin në organe të veçanta, të cilat ishin struktura të izoluara me financim të pamjaftueshëm ose që konsideroheshin si pjesë e fushës social-ekonomike. Edhe organizata të rëndësishme të të drejtave të njeriut si amnesty international apo Human Rights Ëatch u kushtonin pak vëmendje të drejtave specifike të grave për shkak të orientimit të tyre në drejtim të të të drejtave politike dhe qytetare të njeriut.
Kështu p.sh. dhunimet seksuale në konfliktet e armatosura apo në luftëra nuk quheshin si shkelje të të drejtave të njeriut. Ato liheshin pas dore si "çështje private" ose "ndodhi të jashtëzakonshme". Autorët paskëshin vepruar jo në cilësinë e tyre si zyrtarë, por si persona privatë, çka ishte kompetencë e gjykatave kombëtare.

Kritik am Menschen-
rechtskonzept aus
Frauensicht...

Idhtaret e të drejtave të njeriut dhe të drejtave të grave, qysh nga fundi i viteve 80 kritikojnë konceptin ekzistues të të drejtave të njeriut dhe kërkojnë zgjerimin e mëtejshëm të tij, duke përfshirë gratë. Fillimisht, në marrëveshjet ndërkombëtare duhet të përfshihen vendime kundër diskriminimit të grave. Nëpërmjet këtyre vendimeve, gratë duhet të vendosen në të njëjtin pozicion - me të drejta dhe mundësi të barabarta. Sepse për sa kohë të drejtat e grave nuk janë pjesë e veçantë e konventave ndërkombëtare, shumë shtete do të ndihen të detyruara për hetimin e shkeljeve.

Shumë feministe provojnë t'i bëjnë të realizueshme standartet e të drejtave të njeriut për gratë, duke i zgjeruar aktet ligjore në fushën e shkeljeve të të drejtave të grave. Kështu p.sh. prostitucioni i detyruar të quhet "skllavëri", dhuna në familje dhe përdhunimi të quhen "torturë". Të tjerë provojnë të shpërbëjnë kufizimin e "përgjegjësisë së të drejtës ndërkombëtare". Për sa kohë autorët meshkuj të dhunës mbështeten nga organet shtetërore, atëherë përgjegjësi kryesor për përmasat e dhunës për shkak të seksit është shteti, i cili në funksionin e tij si pushtet detyrues duhet të parashikojë ligje për mbrojtjen fizike dhe të jetës së gjithë qytetarëve dhe qytetareve të tij. Përveç kësaj, nga shumë feministe kritikohet përparësia e të drejtave qytetare dhe politike ndaj atyre sociale dhe ekonomike dhe kërkohet baraspeshimi i tyre. Për shkak të rrënjëve të thella të vartësisë sociale të grave, të drejtat sociale dhe ekonomike janë shumë thelbësore për to.
Pjesa më e madhe e feministeve e njohin paradigmën e të drejtave të njeriut. Ato e i quajnë të nevojshëm dinjitetin dhe integritetin e individit dhe autonominë dhe vetëvendosjen e tij. Vetëm sigurimi i kësaj ideje nëpërmjet të drejtës përkatëse mund të garantojë që të mos vendoset për trupin dhe jetën e një gruaje. Karakteri universal i të drejtave të gruas si të drejta të njeriut duhet mbrojtur gjithnjë kundër argumenteve relativiste, si p.sh. ato të shteteve islamike.