Vendi i gruas në dokumentet e Kombeve të Bashkuara për të drejtat e njeriut

Pozita e diskutuar e të drejtave të gruas pasqyrohet edhe në zhvillimin e marrëveshjeve dhe dokumenteve ndërkombëtare, nëpërmjet të cilave vendosen të drejtat e grave dhe hetohen shkeljet e të drejtave të gruas në mbarë botën nga Kombet e Bashkuara. Teksti ndahet në këta paragrafë:

[Kreu i faqes]

Deklarata e Barazisë dhe Ndalimit të Diskriminimit të Gruas (1945-1979)

Parimi i barazisë mes gjinive u njoh qysh në krijimin e Kombeve të Bashkuara (Preambula dhe neni 1.3 i Kartës së Kombeve të Bashkuara: Bashkësia e shteteve njeh barazinë mes burrit dhe gruas). Në Deklaratën e Përgjithshme të të Drejtave të Njeriut të vitit 1948 u përcaktua parimi i mosdiskriminimit në bazë të gjinisë.

Por realiteti i grave në botë ishte ndryshe. Ky fakt nuk merrej thuajse fare parasysh në institucionet e të drejtave të njeriut të Kombeve të Bashkuara. Të drejtat e gruas trajtoheshin nga organe të izoluara të Kombeve të Bashkuara (Komisioni i Gruas), propozimet e të cilave zbatoheshin vetëm pjesërisht. Marrëveshjet ekzistuese të Kombeve të Bashkuara nuk e ndryshuan gjendjen e grave. Shkeljet e të drejtave të njeriut të cilat lidheshin në mënyrë specifike me gjininë nuk trajtoheshin hapur. Lënia e përgjithshme pas dore e interesave të gruas në aparatin e Kombeve të Bashkuara i dha shkas Komisionit të Gruas t'i drejtonte në vitin 1972 një rekomandim Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara: Viti 1975 të shpallej viti i gruas dhe të shtoheshin aktivitetet në fushën e të drejtave të gruas.

[Kreu i faqes]

Zbatimi praktik i të drejtave të gruas (që nga viti 1975)

Viti ndërkombëtar i gruas 1975, dekada pasuese e gruas nga viti 1976 deri në vitin 1985 nën moton "Barazi, Zhvillim dhe Paqe" ishin një pikë kthese. Nisën aktivitete të fuqishme për gratë brenda Kombeve të Bashkuara.

Kjo përbën një përparim të madh, sepse diskriminimet dhe shkeljet e të drejtave ndaj grave nuk ndodhin nga shteti, por janë pjesë e "sferës private". I rëndësishëm është programi i veprimit që i detyron shtetet nënshkruese të zbatojnë masa, të cilat duhet të sjellin jo vetëm nga ana ligjore (de jure), por edhe në zbatim (de facto) barazinë mes burrit dhe gruas.

Dobësia e marrëveshjes qëndron në zbatimin dhe kontrollin e detyrimeve të përcaktuara në të. Është marrëveshja më e ngarkuar me rezerva, shumë nga 165 palët nënshkruese nuk i pranojnë të gjitha detyrimet. Shtetet janë të detyruara t'i dërgojnë çdo vit një raport mbi gjendjen e të drejtave të gruas në vendin e tyre komisionit të ekspertëve. Për shkak të problemeve strukturore, koha e përpunimit është e gjatë dhe përveç kësaj, shumë shtete nuk e zbatojnë detyrimin për dërgimin e raportit. Masa të tjera kontrolluese dhe sanksionuese, fillimisht nuk ishin parashikuar. Komisioni i konventës së gruas ka në dispozicion mjete të kufizuara financiare në krahasim me organet e tjera të të drejtave të njeriut të Kombeve të Bashkuara. Për më tepër, komisioni nuk është i zyrtarisht i plotfuqishëm për të përdorur informacionet e organizatave joqeveritare.

Konferenca botërore e të drejtave të njeriut në Vjenë, 1993

Këndvështrimi i bashkësisë së shteteve fillimisht ishte që nuk është e nevojshme që kushtet e jetesës së grave të kontrollohen si të drejtat e njeriut që janë "të vështira" për t'u arritur. Për shkak të rrënjëve të thella në tradita kulturore dhe sociale, kushtet për jetesë të gruas duhet të ndryshojnë në sajë të masave afatgjata sociale dhe ekonomike. Dhuna ndaj grave nuk u dënua hapur në konventën e gruas.

Si rezultat i fushatës disavjecare "Të drejta e gruas janë të drejta të njeriut", lëvizja ndërkombëtare e gruas arriti që tema dhuna ndaj grave të diskutohej në Konferencën e dytë për të drejtat e njeriut të Kombeve të Bashkuara. Kështu, deklarata përfundimtare e Vjenës, për herë të parë në historinë e Kombeve të Bashkuara, dënon hapur dhunën ndaj grave si shkelje e të drejtave të njeriut. Këtu u vendos qartë që "të drejtat e njeriut të grave dhe vajzave janë pjesë e patjetërsueshme dhe e pandashme integrale e të drejtave universale të njeriut". Pas kësaj konference, Kombet e Bashkuara miratuan në dhjetor të vitit 1993 "Deklaratën për Shmangien e Dhunës ndaj Grave". Pas Deklaratës së Vjenës dhe planveprimit të vjenës, të drejtat e gruas janë pjesë e patjetërsueshme dhe e pandashme e të drejtave universale të njeriut, të cilat nuk duhet të relativizohen nga për shkak të zakoneve kulturore.

[Kreu i faqes]

Deklarata e Kombeve të Bashkuara për Shmangien e Dhunës ndaj Grave e vitit 1993

Në dhjetor 1993, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara saktësoi formulimet e dokumentit përfundimtar të Vjenës nëpërmjet një "Deklarate për Shmangien e Dhunës ndaj Grave" dhe përmendi forma të dhunës ndaj grave në sferën publike dhe private, të cilat përbëjnë shkelje të të drejtave të njeriut:

Në mars të vitit 1994, komisioni i të drejtave të njeriut themeloi zyrën e një raportueseje të përhershme për dhunën ndaj grave, mandati i së cilës përsfshin të gjithë Deklaratën për Shmangien e Dhunës ndaj Grave.

[Kreu i faqes]

Në shtator të vitit 1995, zhvillimi i konferencës së katërt botërore të grave të Kombeve të Bashkuara, në të cilën morën pjesë rreth 47.000 të deleguar, shënoi edhe konferencën më të madhe deri atëherë në historinë e Kombeve të Bashkuara. Në "Deklaratën për Shmangien e Dhunës ndaj Grave", të drejtat e gruas u njohën si pjesë integrale e të drejtave të njeriut.  Megjithatë rinisi një debat i fuqishëm për përkufizimet e ndryshme kulturore të të drejtave të gruas nga shoqëritë në mbarë botën. Fakti që katalogu i kërkesave me 150 faqe u nënshkrua nga 189 shtete, është meritë e veçantë edhe e pranisë së mijëra anëtarëve të organizatave joqeveritare. Me ratifikimin e saj hynë në fuqi detyrimet e mëposhtme:

[Kreu i faqes]

1) Protokolli fakultativ i "Marrëveshjes për Shmangien e çdo Forme të Diskriminimit të Gruas"

Me gjithë kundërshtimet dhe debatet, sipas shembullit të teksteve të ngjashme, katër vjet pas Pekinit u paraqit një protokoll fakultativ për "konventën e gruas", i cili lejon ankesat e personave të veçantë në komision, nëse ata janë diskriminuar në fushat e përmendura në marrëveshje. Por kriteret për ngritjen e një padie janë të vështira për t'u arritur:

Nëse një individ ose një grup pretendon shkeljen e të drejtave të përcaktuara në marrëveshje nga një shtet nënshkrues, komisioni i të drejtave të gruas mund të kërkojë masa të përkohshme për sigurimin e të drejtave të të prekurve nga shteti në fjalë. Përveç kësaj, komisioni mund të nisë hetime me anë të anëtarëve të tij, nëse merr sinjale të "shkeljeve të rënda ose sistematike të drejtave të përcaktuara në marrëveshje".

2) Gjykata Ndërkombëtare e Kombeve të Bashkuara

Në të ashtuquajturin rastin "Foca" u paditën dhe u dënuan për herë të parë në histori persona të veçantë për ushtrim të dhunës seksuale në kuadrin e veprimeve luftarake. Dhuna seksuale u ndëshkua si shkelje e rëndë e Konventës së Gjenevës së vitit 1949 (si "torturë" dhe "skllavërim"), për të cilën përgjigjet Gjykata Ndërkombëtare për Ndëshkimin e Krimeve të Luftës në rajonin e ish-Jugosllavisë.

[Autore: Dorette Wesemann; Redaktor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

Temat:  Të drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitë  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.