Përdhunime ka praktikisht në të gjitha shoqëritë e sotme, edhe në shtetet ku nuk ekzistojnë shifra zyrtare. Në bazë të raporteve të Kombeve të Bashkuara, përdhunimet janë më të shpeshta në vendet e mëposhtme: Afganistan, Guyana, Kamboxhia, Kolumbi, Mozambik, Nepal, Pakistan, Peru, Filipine, Sllovaki, Svaziland, Tajvan, Trinidad dhe Tobago, Uganda dhe në Zaire. NË Gjermani, El Salvador, Mikronezi, Irlandë, Kenia, Peru, Cejlon, Suedi dhe Taxhikistan vërhet një rritje e numrit të përdhunimeve kohët e fundit. Vetëm në Mauritani, Laos, Gjeorgji dhe Tunizi, përdhunimet duket se janë më të rralla.

Përmasat e vërteta të përdhunimit nuk kuptohen, sepse shifrat e fshehura janë shumë të larta. Shpesh, të dhënat dalin nga rastet e kallëzuara në polici. Një studim i kryer në Kanada, Zelandën e Re, në Shtetet e Bashkuara dhe në Korenë e Jugut tregoi se në këto vende janë përdhunuar tetë deri në 15% e vajzave adoleshente. Nëse kësaj shifre i shtohen edhe përëdhunimet e mbetura në tentativë, shifra shkon deri në 20-27%.

Në shumë vende, frika nga përdhunimi përcakton jetën e përditshme të shumicës së grave. Ato e kufizojnë hapësirën e tyre të veprimit dhe të lëvizjes dhe kërkojnë mbrojtjen e një burri. Megjithatë kërcënimi që shkakton frikë nga përdhunimet nga një i huaj në errësirë, sipas statistikave, janë relativisht të rralla. Shumë më shpesh, përdhunimet dhe ngacmimet seksuale ndodhin në ambjentin shoqëror të grave (shih kapitullin "Dhuna në familje"). Megjithatë, përdhunimet nga bandat (përdhunimet në grup) janë shtuar në shumë vende (Guinea e Re-Papua, Indi, SHBA).

Gratë që arratisen apo që ndodhen në kampe emigrantësh janë më të kërcënuara nga përdhunimet dhe ngacmimet seksuale. Autorët janë ushtarakë, zyrtarë, grupe banditësh, emigrantë meshkuj apo burra të etnive rivalizuese. "Nderet" seksuale jepen në këmbim mallrave, parave, mbrotjes së një burri apo si "lekë hyrjeje" në kufi. Në shumë shtete, të burgosurat femra keqtrajtohen seksualisht nga të burgosurit e tjerë ose nga rojet dhe policët, ose ato kërkcënohen me dhunë seksuale, për të dhënë informacione apo për të dëshmuar.

Sfondi: Përdhunimi është një formë e seksualizuar e ushtrimit të pushtetit dhe kontrollit dhe jo kënaqja e instiktit seksual. Ai është i rrënjosur në shoqëritë patriarkale. Kështu, skena përdhunimesh gjenden qysh në mitet e krijimit dhe legjendat. Përdhunimi shërben për t'i përulur apo për t'i trembur gratë. Në shumicën e rasteve, autorët nuk vuajnë nga crregullime psikike abnormale. Qëllimi është depersonalizimi i viktimës, duke e reduktuar atë vetëm në seksin e saj. Për këtë arsye, përdhunimet janë psikikisht shumë më të rënda se sjelljet e tjera agresive.

Pasojat:

Shumë e rëndë për viktimën është jeta me përdhunimin. Në shumicën e shoqërive, gratë nuk mund të presin as ndihmën e familjes, miqve apo të njohurve, sepse shpesh te viktima kërkohet bashkëfajësia, ndërsa autori lehtësohet. Këto mendime nuk janë të përhapura jo vetëm në shoqëri, por edhe te personeli i policisë dhe gjyqeve. Nëse përdhunimet denoncohen, iu kushtohet pak vëmendje. Nëse jepet dënimi, autorët marrin dënime të lehta. Madje vetë procesi gjyqësor është shpesh një tjetër traumatizim për viktimën. Nëse gruaja jeton në një shoqëri, në të cilën virgjëria e vajzës së pamartuar është shumë e rëndësishme, viktima mund edhe të keqtrajtohet apo të vritet (shih kapitullin "Vrajsjet për nder").

Çfarë bëhet kundër përdhunimeve? Përdhunimi dhe keqtrajtimi seksual janë të dënueshëm në të gjitha vendet. Megjithatë, përdhunimi nga ana ligjore nuk shihet gjithnjë si cënim i integritetit personal dhe të së drejtës së gruas, por si sulm ndaj zakoneve dhe moralit. Dhe e vërteta është që i kushtohet më shumë vëmendje marrjes nëpër gojë të viktimës, sesa sjelljes së keqbërësit.

Në shumicën e vendeve, përdhunim quhet vetëm akti i detyruar seksual vaginal, një akt tjetër seksual apo ngacmimi me objekte hyjnë vetëm në veprën penale të lehtësuar të "ngacmimit seksual", edhe pse për viktimën ka shumë mundësi që çdo lloj keqtrajtimi seksual të jetë njësoj i rëndë. Përvec kësaj, viktima e ka të vështirë të dëshmojë, nëse nuk ka plagosje të rënda. Madje në Pakistan, gratë duhet të kenë katër dëshmitarë meshkuj, të cilët të mund të dëshmojnë qartë për përdhunimin e saj, përndryshe ajo nuk mund ta denoncojë personin që e ka përdhunuar. Në rastin e një gruaje të martuar ajo kërcënohet të akuzohet për tradhti bashkëshortore.

Reformat duhet të kontribuojnë që gratë të kenë mundësi t'i padisin më lehtë përdhunimet. Në disa vende janë krijuar rajone policie apo hapësira të tjera me personel të përbërë nga punonjëse femra. Në Kanada, Australi, Malajzi dhe në shumë shtete të Shteteve të Bashkuara, përfshirja (lidhja) e së shkuarës seksuale të viktimës lejohet vetëm në raste të rralla. Në Indi është kthyer detyrimi për të dëshmuar në rastin e përdhunimeve të bandave dhe të përdhunimeve në arrest: Bëhet për një akt seksual kundër vullnetit të viktimës, ndërsa i pandehuri duhet të dëshmojë të kundërtën. Në Britaninë e Madhe, po veprohet kundër prirjes që përdhunimet të dënohen me dënime të lehta. Këtu janë miratuar direktiva të veçanta, në bazë të të cilave parashikohet një dënim minimal prej pesë vjetësh.

Përdhunimi në luftë

Prej shekujsh, luftërat janë të lidhura me përdhunimet në masë. Ushtarët gjermanë përdhunuan gra ruse gjatë Luftës së Dytë Botërore, ndërsa ushtarët rusë përdhunuan gra gjermane. Ushtarët japonezë detyruan gra koreane, kineze dhe tajvaneze të prostituonin gjatë kolonializmit dhe luftës paqësore (të ashtuquajturat "Gratë ngushëlluese" "comfort ëomen")Gjatë luftës nëntëmujore bengalo-pakistaneze të vitit 1971, sipas vlerësimeve të bëra, ushtarët pakistanezë përdhunuan  200.000 deri në 400.000 gra bengaleze. Edhe në luftën e Vjetnamit dhe gjatë luftërave në Jugosllavi kanë ndodhur përdhunime dhe tortura seksuale në përmasa të mëdha. Mund të thuhet se në çdo rajon konflikti, përballjet e armatosura shkojnë bashkë me dhunën seksuale (Timori Lindor, Kashmir, Haiti, Xhibuti etj.).

Është e vështirë të vlerësosh përmasat e përdhunimeve në luftëra, nga njëra anë, sepse është e vështirë të nxjerrësh në pah të dhëna përfaqësuese nga rajonet aktuale të konfliktit dhe nga ana tjetër, ngaqë gratë heshtin për shkak të traumatizimit apo mbase edhe nga frika e përgojimit në familje dhe në shoqëri. Edhe kur ekzistojnë shifra, karakteri përfaqësues i tyre është i dyshimtë, sepse në shumicën e rasteve ato përgatiten nga partitë kundërshtare për t'u përdorur për qëllime propagandistike.

Sfondi: Sot njihet si fakt që përdhunimet në luftëra nuk ndodhin për shkak të mungesës së marrëdhënieve seksuale. Ato ndodhin kur gra të gatshme dhe prostituta vihen në dispozicion. Përdhunimet në luftë u shërbejnë mbi të gjitha përdhunuesve për të përmbushur nevojat e tyre sociale të pushtetit dhe të konfirmimit të mashkulloritetit të tyre. Ngaqë ishtarët në luftë kanë shpesh atake frike dhe gjendje të fikëti, përdhunimet iu shërbejnë për të rifituar ndjenjën e forcës dhe për të mposhtur frikën. Në ushtri krijohet një ideal i burrërisë i lidhur me dhunën dhe epërsinë, ndërsa feminiteti dhe cilësitë "femërore" si frika dhe ndjeshmëria shihen me përcmim. Ushtarët duhet të identifikohen me këtë ideal burrërie. Dhe përdhunimet dëshmojnë "burrërinë" e ushtarëve.

Përdhunimet në luftëra nuk janë të shpjegueshme apo përcmimi ekzistues ndaj grave në shoqëritë e veçanta, e cila nxitet, ngaqë rregullat, të cilat pengojnë shfaqjen e këtyre ndjenjave në kohë paqeje, në kohë lufte shfuqizohen. Përdhunimet në masë përdoren edhe për të demoralizuar kundërshtarin, të cilit i jepet të kuptojë se nuk është në gjendje të mbrojë familjen e tij, duke sulmuar kështu burrërinë e tij. Prandaj ato përdoren apo nxiten me vetëdije si strategji lufte.

Pasojat fizike dhe sociale janë të ngjashme me pasojat e tyre në kohë paqeje. Por këtu, traumat janë vetëm një pjesë e trysnisë psikike që viktima duhet të durojë për shkak të luftës. Gruaja duhet të vuajë pasoja të rënda sidomos atëherë, kur ajo mbetet shtatzënë nga një përdhunim. Gratë braktisen shpesh nga burrat, disa të tjera vrasin veten ose arratisen jashtë vendit, për të mos u kthyer kurrë më. Me këtë lidhet edhe koncepti i përdhunimit si pjesë e strategjisë demoralizuese dhe e asgjësimit social (shoqëror) të kundërshtari. 

Çfarë bëhet kundër përdhunimeve masive në luftëra? Qysh prej vitit 1949, përdhunimi në luftëra konsiderohet si thyerje (shkelje) e së drejtës ndërkombëtare. "Gratë mbrohen posaçërisht nga çdo lloj sulmi ndaj nderit të tyre dhe më saktë nga përdhunimet, kurvëria (prostitucioni) dhe nga çdo veprim i pamoralshëm (Konventa IV e Gjenevës). Megjithatë, ky hap nuk ka ndryshuar asgjë në praktikimin e përdhunimeve në luftëra. Vetëm pas dënimit të përdhunuesve (për herë të parë nga Gjykata Ndërkombëtare e Hagës), përdhunimi konsiderohet si krim lufte me të gjithat pasojat. Ende nuk dihet dhe duhet pritur për të parë nëse kjo mënyrë veprimi do të ketë efekt frenues te palët në luftërat e ardhshme.

[Autore: Dorette Wesemann, Redaktor: Ragnar Müller]

[Kreu i faqes]

Temat:  Të drejtat e njeriut  I  Modele  I  Demokracia  I  Partitë  I  Evropa  I  Globalizimi  I  Kombet e Bashkuara  I  Qëndrueshmëria

Metodat:    Didaktika politike    II    Pedagogjia e paqes    II    Metodat

     

Kjo ofertë Online mbi edukimin politik u zhvillua nga agora-wissen, Shoqata e Shtutgartit për përçim dijesh përmes mediave te reja dhe edukimit politik. Në rast pyetjesh apo vërejtjesh drejtohuni Ju lutem te ne.