Qė nga themelimi i saj, organizata humanitare pėr fėmijėt  "terre des hommes", angazhohet pėr tė drejtat e fėmijėve anembanė botės. Gjatė veprimtarisė sė saj, organizata nė fjalė mbėshtetet nė Kartėn e Fėmijės, tė aprovuar nga Kombet e Bashkuara nė vitin 1959. Kjo Kartė ėshtė zėvendėsuar nė vitin 1989 nga Konventa e Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės. Teksti nė vazhdim merret me rėndėsinė, pėrmbajtjen, perspektivėn politike, por edhe me kufizimet e kėsaj konvente.

Konventa ėshtė ratifikuar deri tani nga 190 shtete. Disa nga kėto shtete kanė formuluar deklarata tė kufizuara apo me kusht. Ajo ėshtė aprovuar pas dhjetė vjet pėrgatitjeje nga Asambleja e Pėrgjithshme e Kombeve tė Bashkuara nė vitin 1989. Nė procesin e lindjes sė saj ishin tė angazhuara njė sėrė organizatash joqeveritare. Konventa mbi tė Drejtat e Fėmijės, pėrbėhet nga preambula, 41 nene pėrmbajtėsore dhe 9 nene me pėrcaktime zbatimi.

1. Tė drejtat mbrojtėse: psh. mbrojtja nga puna shfrytėzuese e fėmijėve, tregtia e fėmijėve, shfrytėzimi seksual

2. Tė drejtat rezultative: psh. e drejta pėr shėndet, e drejta pėr arsimim, e drejta pėr lojė

3. Tė drejtat pjesėmarrėse: p.sh. e drejta pėr informim, e drejta pėr t'u dėgjuar, e drejta pėr koalicion

4. Raporti i fėmijės me familjen, shoqėrinė dhe shtetin

Konventa mbi tė Drejtat e Fėmijės e konsideron fėmijėrinė si njė fazė komplekse tė jetės, pėr suksesin e sė cilės ėshtė i nevojshėm plotėsimi i shumė kritereve. Ajo nuk konstrukton kundėrshtime tė tė drejtave tė fėmijės me tė drejtat e prindėrve dhe me tė drejtat dhe detyrat e shtetit. Ideja kryesore e konventės nė fjalė ėshtė mirėqenia e fėmijės. Tė gjitha masat dhe qėllimet duhet t'i pėrmbahen kėtij kriteri dhe nuk duhet tė dalin kundėr interesave tė fėmijės.

Konventa e Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės ėshtė njė nga dokumentet mė tė rėndėsishme tė mbrojtjes ndėrkombėtare tė tė drejtave tė njeriut. Ajo pėrshkruan kushtet elementare pėr njė fėmijėri dinjitoze nė formėn e tė drejtave.

Konventa e Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės ėshtė dokumenti universal pėr vlerėsimin kushteve tė jetesės sė fėmijėve tė tė gjitha vendeve dhe kulturave tė botės. Ajo ėshtė e nevojshme, sepse nė shumė vende tė botės, tė drejtat e fėmijėve shkelen. Parimet themelore juridike formulohen pėr t'i dhėnė mundėsi plotėsimit tė interesave pėr tė jetuar tė tė dobėtit, tė tė papėrkrahurit kundėr tė fortit. Mendimi sipas tė cilit shkeljet e rėnda dhe tė shumėllojshme tė tė drejtave tė fėmijėve dhe tė drejtave tė njeriut,  bėjnė qė marrėveshjet mbi tė drejtat e njeriut tė humbin ndikimin e tyre, pra bėhen tė panevojshme, sipas terre des hommes nuk janė tė arsyetueshme.

Fėmijėt janė personalitete tė pavarura me nevoja dhe tė drejta specifike. Kjo shprehje e Konventės sė Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės pėrbėn njė pėrparim cilėsor nė krahasim me pikėpamjet e mėparshme, sipas tė cilave fėmijėt konsideroheshin mė tepėr si objekte tė prindėrve apo tė tė rriturve tjerė. Dokumentet paraardhėse ndėrkombėtare tė konventės theksonin nė mėnyrė tė njėanshme mbrojtjen e fėmijėve nga rreziqet dhe keqtrajtimet. Qėllimi i Konventės sė Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės nga ana tjetėr ėshtė ndryshimi nė mbarė botėn i raportit tė tė rriturve kundrejt fėmijėve.

Konventa e Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės ėshtė njė marrėveshje ndėrmjet shteteve, pėrmes sė cilės ato detyrohen tė zbatojnė tė drejtat e garantuara nė tė. Askush nuk mundet dhe nuk duhet ta pėrjashtojė veten nga ky obligim, e as ta marrė pėrsipėr kėtė detyrim. Realizimi i kėsaj konvente ėshtė pra i nevojshėm nė secilin shtet. Marrėveshjet ndėrkombėtare tė tė drejtave tė njeriut firmosen edhe pėr tė rritur imazhin e vendit, pa ekzistuar nė tė vėrtetė vullneti pėr t'i zbatuar. Njė keqpėrdorim i tillė i Konventės mbi tė Drejtat e Fėmijės duhet tė pengohet.

Konventa mbi tė Drejtat e Fėmijės ėshtė gjithashtu edhe njė kompromis ndėrkombėtar mes sistemeve tė ndryshme kulturore, politike dhe ekonomike. Ajo nuk ėshtė perfekte dhe pėr kėtė arsye duhet tė diskutohet dhe pėrmirėsohet vazhdimisht. Terre des hommes do tė angazhohet nė kėto diskutime, derisa nė to tė jetė prekur mandati ynė.

 Ėshtė i rėndėsishėm shndėrrimi i pjesėve tė konventės nė marrėveshje konkrete dhe marrėveshje bilaterale mes shteteve. Diēka e  tillė ka ndodhur nė ēėshtjen e adoptimit interkulturor me Konventėn e Hagės tė vitit 1993.

Nxitja aktive e realizimit tė tė drejtave tė fėmijėve ėshtė detyrė e ēdo qytetari, pra edhe e fėmijėve - nė vendin e tij dhe nė mbarė botėn.

Konventės sė Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės i mungon instrumenti juridik pėr zbatimin nė praktikė tė tė drejtave individuale tė fėmijėve. Pėr kėtė arsye duhet pėrkrahur ēdo pėrpjekje kombėtare dhe ndėrkombėtare pėr mėnjanimin e kėsaj mungese.

Nė shumė shtete nuk mungojnė ligjet pėrkatėse, e megjithatė tė drejtat e fėmijėve nuk  nuk merren nė konsideratė, sepse mungon vullneti apo aftėsia e shtetit pėr tė ndihmuar zbatimin e ligjeve tė tij. Fushat e pėrcaktuara nė konventė si tė shtetit pėrbėjnė instrumentin e pėrshtatshėm pėr vėnien nė dukje tė parregullsive. Nė kėtė aspekt, organizatat joqeveritare luajnė njė rol tė rėndėsishėm si burim informimi, sepse ato mund tė raportojnė pavarėsisht nga interesat shtetėrore. 

[Kreu i faqes]    [Faqja startuese Tė drejtat e njeriut]    [Fotografi ekspozuese]