|
|
|
|
Pro Asyl kritikon trajtimin e fėmijėve refugjatė Bonn (dpa) Sipas mendimit tė organizatės humanitare, Gjermania shkel Konventėn e Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės. Pėrfaqėsues tė Pro Asyl-it, kanė kritikuar qeverinė gjermane, e cila sipas tyre nuk ndėrmerr asgjė pėr parandalimin e kufizimit tė tė drejtave tė fėmijėve pėr shkak tė dėmtimit social, varfėrisė, paaftėsisė apo prejardhjes sė huaj. Sipas shoqatės nė fjalė, fėmijėt refugjatė nė veēanti janė viktimė e shkeljeve masive tė tė drejtave tė fėmijėve, qė ėshtė nė kundėrshtim me Konventėn e Kombeve tė Bashkuara. Dėbimi i fėmijėve qė kanė paraqitur kėrkesė pėr strehim (azil), sipas shoqatės Pro Asyl tregon se zyrat gjermane, nė vend tė sė drejtės pėr azil praktikojnė tė drejtėn pėr mbrojtjen nga tė huajt.
Frankfurter Rundschau, 4.4.1998 Kėrkohet pėrparėsia e mirėqenies sė fėmijėveRasti i 17 vjeēares Neshe tregon sipas Pro Asyl, politikėn kufizuese tė shtetit gjerman (nga Jėrg Shindler) Sipas mendimit tė aktivistėve tė tė drejtave tė njeriut, nė raport me fėmijėt refugjatė, Gjermania shkel nė mėnyrė flagrante normat ekzistuese ndėrkombėtare. Frankfurt/Main 3 prill. Sipas fjalėve tė pėrfaqėsuesve tė shoqatės Pro Asyl dhe "National Coalition" nė Gjermani praktikohet nė parim njė "E drejtė pėr tė huajt, e keqkuptuar si e drejtė pėr mbrojtje nga tė huajt" para mirėqenies sė fėmijėve. Sipas njoftimeve tė sė premtes sė kaluar nė Bon, tė organizatave tė sipėrpėrmenduara, edhe gjashtė vjet pas ratifikimit tė Konventės sė Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės nga Gjermania, fėmijėt nė nė kėtė vend dėbohen nga vendi nė rrethana tė dyshimta. Me anė tė njė aksioni kartolinash, "Coalition", pjesė e tė cilit janė 100 shoqata, ka vendosur t'i tėrheqė vėmendjen opinionit pėr "shkeljet e rėnda" tė sė drejtės ndėrkombėtare. Sipas mendimit tė zėdhėnėsit tė Pro Asyl-it, Hajko Kaufman, qėndrimi i shumė politikanėve rezulton "cinizėm burokratik, papėrgjegjėsi e organizuar dhe mungesė e kurajos civile". Rastin e kurdes Neshe Ėzmen, Kaufman e ka cilėsuar si "kryevepėr tė politikės kufizuese tė shtetit": 17 vjeēarja Neshe, ishte dėbuar nė korrik tė vitit 1997 nga qyteti Hajdelberg pėr nė Turqi, edhe pse njė numėr i madh i anėstarėve tė familjes sė saj ishin vrarė nga ushtria e atjeshme. Nėna e saj ka qenė e keqtrajtuar dhe varej nga ndihma e tė tjerėve. Pavarėisht nga ky fakt, Ministria e Brendshme e Stutgartit e ka dėbuar Neshen nga vendi. Protestat kundėr kėtij akti, nė Hajdelberg nuk kanė pushuar qė atėherė. Ministri i Brendshėm Tomas Shojble (CDU), nė fillim tė vitit ka lėshuar pe dhe i ka premtuar Neshes tė paktėn dhėnien e njė vize turistike. Shanset qė Neshe ta marr vėrtet vizėn janė tė pakta: Pas paralajmėrimit tė Neshes pėr tė vizituar Hajdelbergun, Presidiumi i qeverisė sė landit tė Baden-Vyrtembergut nė Karlsruhe vendosi tė refuzojė kėrkesėn pėr dhėnien e vizės. Arsyeja: "Ekziston dyshimi se Neshe nuk kėrkon tė vijė nė Gjermani vetėm pėr vizitė". Vetėm pėr kėtė arsye, kurdes Neshe, nuk i ėshtė mundėsuar marrja e vizės. Pro Asyl dhe "National Coalition" nuk duan tė dorėzohen me kaq: Pėr tė nxitur njė "zgjidhje humanitare tė rastit Neshe", tė enjten e kaluar, dy organizatat nė fjalė prezantuan dy kopje kartolinash, tė cilat duan t'ua dėrgojnė ministrave tė Brendshėm tė Baden-Vyrtembergut dhe Gjermanisė, Tomas Shojble dhe Klaus Kinkel (FDP). Ky i dyti, Konventėn mbi tė Drejtat e Fėmijės, mė parė e kishte cilėsuar si njė "ngjarje tė veēantė" nė historinė e Kombeve tė Bashkuara. Sipas Kaufman it, kėtu bėhet fjalė pėr njė ēėshtje themelore: "Sa i fortė ėshtė njė shtet, sa e fortė ėshtė njė demokraci, pėr tė cilėn fėmijėt pėrbėjnė njė rrezik tė hapur, dhe e cila ndjen nevojėn e ekzekutimit tė plotė tė fuqisė sė ligjit ndaj fėmijėve, duke i dėbuar ata me dhunė nė njė tė ardhme tė pasigurt?"
Cornelia Schmitz, nė: Das Parlament Nr. 52-53, 24./31.12.1999 Bilanci i UNICEF-it Shumė trishtues Me rastin e pėrfundimit tė vitit dhe patronazhit tė qytetit tė Berlinit mbi UNICEF-in, presidenti i shtetit Gjerman, Johanes Rau, Rajnhard Schlagintvajt, kryetari i Komitetit Gjerman tė UNICEF-it Karol Belami, drejtoreshė ekzekutive e UNICEF-it dhe ambasadori i UNICEF-it, Sėr Peter Ustinov, prezantuan mė 31 dhjetor 2000 raportin e gjendjes "Fėmijėt nė botėn 2000". Sipas Schlagintvajtit, janė arritur shumė nga qėllimet e Kongresit pėr Fėmijėt tė vitit 1990, si ulja e vdekshmėrisė sė fėmijėve dhe nėnave, ulja e analfabetizmit apo sigurimi i arsimit fillor. Megjithatė, sipas tij, dallimet mes varfėrisė dhe pasurisė rriten gjithnjė e mė tepėr: "Dy tė tretat e fėmijėve janė tė detyruar tė jetojnė me mė pak se dy dollarė nė ditė (...) Qeveritė nuk pėrmbushin detyrimet e tyre, Konventa mbi tė Drejtat e Fėmijės nuk zbatohet", ka kritikuar Schlagintvajt. Pėrveē kėsaj, UNICEF-i kėrkon pėrpjekje tė mėdha politike dhe mė shumė presion pėr shkak tė rritjes sė numrit tė konflikteve tė armatosura, viktima tė para tė sė cilave janė fėmijėt dhe gratė, ka vazhduar kryetari i Komitetit Gjerman tė UNICEF-it. Gjysma nga 31 milionė refugjatė dhe tė dėbuar janė fėmijė dhe tė rinj nėn moshėn 18 vjeē. Numri i fėmijėve viktima tė AIDS-it, nė vitin 1998 nė Afrikė ka arritur shifrėn dy milionė. Presidenti federal Rau, e ka cilėsuar si pikėllues faktin, sipas tė cilit duhet ende tė tėrhiqet vėmendja pėr tė drejtat e fėmijėve. Ai ka shtruar ēėshtjen mbi gjendjen dhe nivelin e njė civilizimi, nė tė cilin fėmijėt pėrdoren si ushtarė, punėtorė apo si objekte prostitucioni. Drejtoresha ekzekutive Belami ka theksuar se dallimet ndėrmjet vendeve tė zhvilluara dhe vendeve nė zhvillim janė ēdo vit nė rritje. Sipas saj, nga sėmundjet e shėrueshme si fruthi apo sėmundjet e stomakut apo tė zorrėve vdesin ēdo vit 11 milionė fėmijė. Dėmtimet qė shkaktohen te fėmijėt si rezultat i kujdesit tė pamjaftueshėm shėndetėsor, arsimimit dhe ushqimit tė pamjaftueshėm si dhe mungesės sė ujit tė pijshėm, sipas Belami ndikojnė nė zhvillimin e njė shoqėrie, pasiqė ato grabisin potencialin e saj njerėzor. Ajo ka kėrkuar shfrytėzimin e mundėsive qė u janė ofruar nėpėrmjet Konventės mbi tė Drejtat e Fėmijės dhe krijimit tė strukturave pėr zbatimin e tė drejtave tė fėmijėve dhe ka bėrė tė qartė se planet dhe instrumentet pėr realizimin e tyre ka kohė qė janė pėrpiluar, por duhet tė zbatohen nė praktikė.
Stuttgarter Zeitung, e datės 16.09.1999 Dy milionė fėmijė tė vrarė Dhjetė vjet pas aprovimit tė Konventės sė Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijės, terre des hommes, ka nxjerrė njė bilanc trishtues. Sipas saj, qė nga viti 1989, nė botė janė vrarė dy milionė fėmijė nė luftėra apo konflikte, rreth gjashtė milionė tė tjerė janė plagosur. Nga traumat e luftės vuajnė dhjetė milionė fėmijė.
Stefan Klein, nė Süddeutsche Zeitung tė datės 24./25.08.1996 Malli fėmijėNė Sri Lanka besohet tė ketė 17.000 fėmijė qė merren me prostitucion, nė Tajlandė (tė paktėn 200.000), Indi (400.000) dhe nė Filipine (60.000). Siē shihet nga kėto shifra, numri i atyre qė i keqpėrdorin fėmijėt, ėshtė i madh. Pėr "punėn" e tyre tė ndyrė, ata madje as qė janė tė detyruar tė harxhohen financiarisht. (...) Shfrytėzuesit pėr njė kohė tė gjatė nuk kishin as nevojė tė trembeshin se do tė dilnin para pėrgjegjėsisė pėr veprėn e tyre. Njė polic nga Sri Lanka p.sh. ka deklaruar: "Si ta burgos njė tė bardhė, kur edhe nė qoftė se nis procesi gjyqesor, gjykatėsi ėshtė shpesh shumė zemėrgjerė kundrejt tė pandehurit? (...) Megjithatė, koha e kėtyre personave perversė dalėngadalė po merr fund. Ēmimi pėr veprėn e tyre tė ndyrė rritet gjithnjė e mė tepėr.
Süddeutsche Zeitung e datės 17.09.1996 Puna shfrytėzuese e fėmijėve Organizata "terre des hommes" dhe UNICEF-i kanė tėrhequr vėmendjen pėr shfrytėzimin e mė shumė se njėqind milionė fėmijėve nė botė pėrmes punės sė tyre. Me rastin e Ditės Botėrore tė Fėmijės, tė premten e ardhshme, pėrfaqėsuesit e kėtyre dy organizatave nė Bon tė Gjermanisė janė shprehur kundėr thirrjeve tė "padiferencuara" pėr bojkotimin e produkteve nga puna e fėmijėve dhe kundėr kėrkesės pėr ndalime tė pėrgjithshme. Nė vend tė kėsaj, ata kanė propozuar luftėn kundėr punės sė fėmijėve nėpėrmjet ofrimit tė mundėsive mė tė mėdha pėr arsimim, rregullave tė mbrojtjes nė punė dhe njė shqyrtimi kritik tė sjelljes sė konsumatorėve nė vendet industriale. Sipas supozimeve tė organizatės botėrore, nė botė momentalisht punojnė mė shumė se 200 milionė fėmijė nėn moshėn 15 vjeē. Sipas Petra Boklser (terre des hommes), nė fund tė dhjetėvjeēarit, numri i tyre pritet tė rritet nė 375 milionė fėmijė, tė cilėt punojnė si pastrues kėpucėsh, gazetashitės, punėtorė bujqėsie, nė industrinė e qilimave apo nė miniera. Puna e fėmijėve, sipas saj ėshtė rezultat i varfėrisė dhe mungesės sė alternativave. Ajo e ka quajtur urgjent ndalimin e rrethanave shfrytėzuese pėr fėmijėt si prostitucionin, punėn e detyrurar dhe skllavėrinė. Kjo do tė mundėsonte perspektiva sociale dhe ekonomike, si dhe rehabilitimin mjekėsor tė fėmijėve tė dėmtuar. Sipas Bokslerit, rreth 40 % e fėmijėve janė tė detyruar tė punojnė pėr tė financuar arsimimin e tyre.
[Fotografia ėshtė nxjerrė nga njė broshurė informative e organizatės Kindernothilfe] Süddeutsche Zeitung, e datės 12.11.1996 Fėmijėt ushtarė Numri i fėmijėve tė detyruar nė luftė po shtohet gjithnjė e mė tepėr. Sipas njė studimi tė Komisariatit tė Kombeve tė Bashkuara pėr Fėmijėt (UNICEF), tė publikuar tė hėnėn e kaluar nė Bon, njė ndėr shkaqet e rritjes sė numrit tė fėmijėve ushtarė ėshtė "disponimi masiv" i armėve tė lehta, tė cilat janė tė lehta pėr t'u pėrdorur nga fėmijėt. UNICEF ka kėrkuar ngritjen e moshės rekrutuese nė 18 vjeē dhe ēmobilizimin e tė miturve. Sipas studimit tė parė tė Kombeve tė Bashkuara mbi fėmijėt nė luftė, tė paraqitur nga ish ministrja e Arsimit tė Mozambikut, Graca Machel, nė fund tė viteve 80-tė ishin tė angazhuar si ushtarė 200.000 fėmijė. Nė luftėn cilvile nė Liberi kanė luftuar 18.000 fėmijė. Fėmijėt ushtarė konsiderohen si rekrutuar me lehtėsi, pa pretendime dhe tė guximshėm. Sipas publikimit nė fjalė, nė Liban dhe Sri Lankė, fėmijėt janė detyruar tė paraqiten si komando vetėvrasėse. Sipas tė dhėnave tė Kombeve tė Bashkuara, nė Ruandė pėr herė tė parė nė histori, fėmijėt janė gjendur pėrballė akuzės pėr pjesėmarrje nė genocid.
"Rugmark, i garantuar pa punėn e fėmijėve" Askush nuk e di me saktėsi se e kujt ishte ideja: Ishte Suman, punėtorja socialee angazhuar? Aktivisti politik Kailash? Apo ishin miqtė nga Gjermania, ndihmėsit e "terre des hommes", Brot für die Welt dhe Misereor? Ideja lindi papritur - ideja e luftės kundėr shfrytėzimit tė fėmijėve nga India me ndihmėn e konsumatorėve gjermanė! Ndihma iu duhej ofruar sė pari thurėsve tė qilimave. Vetėm nė Indi, nė fabrikat e qilimave punojnė ditė e natė 300.000 fėmijė, duke rrezikuar kėshtu shėndetin e tyre. Pėr tė ndryshuar kėtė, aktivistėt pėr tė drejtat e fėmijėve, kanė themeluar njė fondacion pėr kontrollin e prodhuesve, tė cilėt heqin dorė vullnetarisht nga puna e fėmijėve, duke mbajtur vulėn nė qilim me mbishkrimin: "Rugmark, i garantuar pa punėn e fėmijėve". Nė kėtė mėnyrė, blerėsit kanė mundėsinė tė tregojnė se sa tė rėndėsishme e konsiderojnė ēėshtjen e moralit sipas motos: Nė ekonominė e tregut pėr blerjen e njė produkti vendos konsumatori, e nė kėtė mėnyrė edhe pėr kushtet e prodhimit.
Petra Pinzler und Nikolaus Piper, in: DIE ZEIT vom 06.12.1996 Futboll pa shfrytėzimin e fėmijėve? Shumė topa, me tė cilėt luajnė sportistėt evropianė prodhohen nė Sialkot tė Pakistanit dhe jo rrallė nga fėmijėt. Grupet e tė drejtave tė njeriut kanė ngritur shpesh zėrin kundėr kushteve tė punės, siē ėshtė rasti i Kristian Aidit, kohėt e fundit para FIFA-s, Federatės Ndėrkombėtare tė Futbollit. FIFA doli e turpėruar pas protestės, sepse ajo nuk mund tė pėrjashtonte mundėsinė se mes furnizuesve tė kampionatit botėror nuk gjenden edhe ndėrmarrje, tė cilat pėrfitojnė duke shfrytėzuar punėn e fėmijėve. FIFA rrezikoi kėshtu tė humbte imazhin. Ndėrkohė, funksionarėt e futbollit nuk kanė mė nevojė tė shqetėsohen nga mundėsitė e protestave tė reja. Takimet mes tė aktivistėve tė tė drejtave tė njeriut, UNICEF-it, FIFA-s dhe prodhuesve tė artikujve sportivė sollėn rezultate: Ata kanė paralajmėruar nėnshkrimin e njė kodi dhe vendosjen e njė vule tė veēantė. "Ata qė dėshirojnė tė mbajnė vulėn tonė nė produktet e tyre, duhet tė plotėsojnė kritere tė caktuara", ėshtė shprehur sot Flavio Bataini nga FIFA. "Ne duam ta ndėrpresim punėn e fėmijėve nė industrinė e topave", ka thėnė Stefen Rubin nga ndėrmarrja pėr prodhimin e artikujve sportivė Pentland.
[Kreu i faqes] [Faqja startuese Tė drejtat e njeriut] [Fotografi ekspozuese]
|
|
Temat:
Tė
drejtat e njeriut I
Modele I
Demokracia I
Partitė
I Evropa
I Globalizimi
I Kombet e Bashkuara
I
Qėndrueshmėria
|