Neni 1.
Pėrkufizimi i fėmijės
Nė kėtė Konventė, me fėmijė kuptohet ēdo qenie njerėzore nėn moshėn 18
vjeē, me pėrjashtimj tė rasteve kur mosha madhore arrihet mė pėrpara, nė
pėrputhje me legjislacionin tė cilit ai i nėnshtrohet.
Neni 2.
Barazia
Tė gjitha tė drejtat vlejnė pėr ēdo fėmijė, pa pėrjashtime. Ėshtė
detyrė e shtetit tė mbrojė fėmijėt nga ēdo lloj diskriminimi.
Neni 3. Nė
tė mirė tė interesit mė tė mirė tė fėmijės
Interesi mė i lartė dhe gjėrat e rėndėsishme pėr fėmijėn duhet tė kihen parasysh
nė mėnyrė prioritare.
Neni 4.
Zbatimi i tė drejtave
Shtetet Palė angazhohen tė marrin tė gjitha masat legjisaltive,
administrative e tė tjera tė nevojshme pėr tė vėnė nė jetė tė drejtat e
njohura nė kėtė Konventė.
Neni 5.
Roli i prindėrve
Qeveritė i njohin tė drejtat dhe detyrat e prindėrve dhe anėtarėve tė tjerė tė familjes
pėr mundėsimin e zhvillimit pėrkatės tė fėmijės.
Neni 6.
Mbijetesa dhe zhvillimi
Ēdo fėmijė ka tė drejtė tė pamuheshme pėr tė jetuar. Shtetet Palė
marrin tė gjitha masat e mundshme
pėr tė siguruar mbijetesėn dhe zhvillimin e fėmijės.
Neni 7. Emri dhe normalizimi
Fėmija regjistrohet menjėherė sapo lind dhe qysh atėherė ka tė drejtėn
tė ketė njė emėr, tė drejtėn pėr tė fituar njė nėnshtetėsi dhe,
brenda mundėsive, tė drejtėn pėr tė njohur prindėrit e tij dhe pėr tė
pasur kujdesin e tyre.
Neni 8.
Ruajtja e identitetit
Shtetet Palė marrin pėrsipėr tė respektojnė tė drejtėn e fėmijės pėr
ruajtur identitetin e tij. Shteti e ka pėr detyrė tė mbrojė identitetin administrativ tė ēdo fėmije,
dhe nėse ėshtė e nevojshme edhe tė rivendosė atė. Kjo vlen veēanėrisht
pėr emrin, kombėsinė dhe pėrkatėsinė familjare.
Neni 9.
Ndarja nga prindėrit
Ēdo fėmijė ka tė drejtėn e bashkėjetesės me prindėrit e tij, me kusht
qė kjo bashkėjetesė t'i shėrbej mirėqenies sė tij. Fėmija ka edhe
tė drejtėn tė mbajė rregullisht marrėdhėnie vetjake dhe takime tė
drjtpėdrejta me tė dy prindėrit, nė rast se ai jeton i ndarė nga
babai, nėna apo nga tė dy.
Neni 10:
Bashkimi i familjes
Sikurse fėmijėt, ashtu edhe prindėrit e tyre kanė tė drejtė tė largohen
nga ēdo vend dhe tė kthehen nė vendin e tyre, nė rast se kjo bėhet me qėllim
bashkimin e familjes, apo ruajtjen e marrėdhėnies mes fėmijėve
dhe prindėrve.
Neni 11.
LArgimi ilegal nga vendi dhe heqja e
lirisė
Shtetet Palė marrin masa pėr tė luftuar zhvendosjet dhe mosrikthimet e
paligjshme tė fėmijėve nė vend tė huaj, qoftė nga njėri prind apo persona
tė tretė.
Neni 12.
Shprehja e mendimit tė fėmijės
Ēdo fėmijė ka tė drejtėn tė shprehė lirisht pikėpamjet e tij dhe tė dėgjohet pė tė gjitha ēėshtjet apo masat, tė cilat kanė tė
bėjnė me tė.
Neni 13.
Liria e mendimit
Ēdo fėmijė ka tė drejtė tė shprehė pikėpamjet e tij dhe tė informohet, pa
marrė parasysh tė gjithė kufijtė shtetėrorė.
Neni 14:
Liria e mendimit, ndėrgjegjes dhe liria e besimit
Shtetet Palė respektojė tė drejten e fėmijės pėr lirinė e mendimit,
ndėrgjegjes dhe tė fesė, pa e kufizuar ndikimin pėrkatės tė prindėrve.
Neni 15:
Liria e organizimit
Fėmijėt kanė tė drejtė tė takohen apo tė organizohen me tė tjerėt.
Neni 16.
Mbrojtja e jetės private
Asnjė fėmijė nuk u nėnshtrohet ndėrhyrjeve arbitrare apo tė paligjshme nė
jetėn e tij private, nė familje, nė shtėpi ose nė korrespondencėn e tij.
Neni 17.
Mundėsia e informimit pėrkatės
Shtetet Palė inkurajojnė mjetet e komunikimit masiv pėr tė pėrhapur njė
informacion dhe matierale me dobi shoqėrore dhe kulturore pėr fėmijėn. Pėrveē kėsaj, shteti e mbron fėmijėn
nga informacionet dhe publikimet e tjera tė dėmshme.
Neni 18. Pėrgjegjėsia e
prindėrve
Tė dy prindėrit mbajnė pėrgjegjėsinė kryesore pėr edukimin dhe zhvillimin
e fėmijės. Shtetet Palė u japin ndihmėn e duhur prindėrve nė mėnyrėn pėrkatėse
gjatė plotėsimit tė detyrės sė tyre.
Neni 19.
Mbrojtja nga keqpėrdorimi dhe mospėrfillja
Shteti e mbron fėmijėn nga ēdo formė e keqtrajtimit nga ana e prindėrve apo
personave tė tjerė pėrgjegjės pėr edukimin e tij dhe vendos programe tė pėrshtatshme
sociale pėr parandalimin e keqtrajtimeve dhe pėr tė ndihmuar tė prekurit.
Neni 20.
Mbrojtja e fėmijėve pa prindėr
Shteti merr masa tė posaēme pėr mbrojtjen e fėmijėve pa familje
dhe kujdeset pėr vendosjen e tyre tė pėrshtatshme nė familje qė marrin
pėrsipėr tė kujdesen pėr ta apo nė institucione tė tjera pėrkatėse pėr
kujdesin ndaj fėmijėve. Prejardhja e fėmijės duhet tė mbahet parasysh
sa ėshtė e mundur.
Neni 21.
Adoptimi
Adoptimet duhet tė lejohen vetėm pėr plotėsimin e interesave mė tė larta tė
fėmijės. Ato duhen lejuar vetėm pas dhėnies sė lejes nga zyra pėrkatėse dhe
dhėnies sė pėlqimit tė prindėrve, tė afėrmve apo personave tė tjerė pėrgjegjės.
Neni 22. Fėmijėt
refugjatė
Fėmijėve refugjatė duhet t'iu sigurohet mbrojtje e veēantė. Shteti duhet tė
bashėpunojė me organizatat tė cilat mund tė ofrojnė njė mbrojtje dhe ndihmė
tė tillė.
Neni 23. Fėmijėt
me paaftėsi mendore dhe fizike
Ēdo fėmijė me paaftėsi mendore dhe fizike ka tė drejtėn pėr pėrkujdesje, arsimim dhe
pėrkrahje speciale. Ēdo fėmijė me paaftėsi mendore dhe fizike ka tė
drejtė tė bėjė njė jetė normale, nė kushte qė nxisin autonominė e tij
dhe lehtėsojnė pjesėmarrjen e tij aktive nė jetėn e bashkėsisė.
Neni 24.
Shėndetėsia dhe shėrbimet shėndetėsore
Shtetet Palė njohin tė drejtėn e fėmijės pėr tė gėzuar njė gjendje
shėndetėsore sa mė tė mirė dhe pėr tė pėrfituar nga shėrbimet pėr
trajtimin dhe riaftėsimin e shėndetit. Ndėr detyrat mė tė rėndėsishme tė
shtetit: (a) t'u sigurojė tė gjithė fėmijėve ndihmėn e nevojshme
mjekėsore dhe kujdesin pėr shėndetin, duke e vėė theksin nė zhvillimin e
kujdesit shėndetėsor parėsor. (b) tė ulė vdekshmėrinė foshnjore dhe
fėminore. Nė lidhje me kėtė, tė gjitha
shtetet janė tė detyruara tė bashkėpunojnė pėr zhvillimin e mundėsive tė
sigurimit tė shėrbimit shėndetėsor pėr tė gjithė fėmijėt e botės.
Neni 25.
Kontrollimi i rregullt i vendit tė strehimit
Ēdo fėmijė i vendosur nė njė institucion apo qė trajtohet nga ana
mjekėsore, ka
tė drejtėn e njė ekzaminimi periodik tė gjendjes sė tij shėndetėsore.
Neni 26.
Siguria sociale
Ēdo fėmijė ka tė drejtėn pėr siguri sociale, duke pėrfshirė kėtu edhe
sigurimin shėndetėsor.
Neni 27.
Standardi i jetesės
Ēdo fėmijė ka tė drejtėn pėr njė nivel jetese tė mjaftueshėm pėr
zhvillimin e tij fizik, mendor, shpirtėror, moral dhe shoqėror.
Ėshtė detyrė e prindėrve nė radhė tė parė qė tė sigurojnė nivelin e
jetesės sė fėmijės sė tyre. Detyrė e shtetit ėshtė qė tė kujdeset
pėr mundėsinė dhe realizimin e kėsaj tė drejte. Kjo detyrė e shtetit mund tė
pėrmbajė edhe ndihma materiale pėr prindėrit dhe fėmijėt.
Neni 28.
Edukimi dhe arsimimi
Ēdo fėmijė ka tė drejtė pėr arsimim, dhe ėshtė detyrė e shtetit tė
bėjė tė detyrueshėm ndjekjen pa pagesė tė arsimit fillor, tė zhvillojė
forma tė ndryshme tė arsimit tė mesėm, si dhe t'u sigurojė fėmijėve,
nė varėsi tė aftėsive tė tyre pėrkatėse vazhdimin e
shkollave tė larta. Disiplina e nevojshme nėpėr shkolla nuk duhet tė cenojė
tė drejtat, e veēanėrisht dinjitetin e fėmijės. Bashkėpunimi pėr
zhvillim duhet tė nxisė zbatimin e kėsaj tė drejte.
Neni 29. Qėllimet e
arsimimit
Arsimimi ndihmon shpalosjen e personalitetit, talenteve, si dhe tė aftėsive
shpirtėrore dhe fizike tė fėmijės. Arsimimi e pėrgatit fėmijėn
pėr rrugėn e jetės me vetėdije pėr pėrgjegjėsi si qytetar nė njė
shoqėri tė lirė dhe nxit respektin e fėmijės ndaj prindėrve tė tij, identitetit
tė tij kulturor, por edhe pėr tolerancė dhe mirėkuptim pėr botėkuptimet e
tė tjerėve.
Neni 30. Fėmijėt
qė u pėrkasin pakicave apo banorėve autoktonė
Fėmija qė i pėrket njė pakice ose ėshtė autokton ka tė drejtėn tė kultivojnė kulturėn e
tij dhe tė ushtrojė fenė dhe
gjuhėn e tij.
Neni 31.
Koha e lirė, pushimi dhe aktivitetet kulturore
Ēdo fėmijė ka tė drejtėn pėr pushim dhe kohė tė lirė dhe tė drejtėn
pėr tė luajtur dhe pėr pjesėmarrje nė jetėn kulturore dhe artistike.
Neni 32:
Puna e fėmijėve
Ēdo fėmijė ka tė drejtėn e mbrojtjes nga puna qė rrezikon shėndetin, apo
pengon arsimimin dhe zhvillimin e tij. Shteti vendos moshėn minimale pėr
mundėsinė e marrjes nė punė me pagė dhe rregullon tė gjitha kushtet pėr
punė.
Neni 33.
Keqpėrdorimi i drogės
Fėmijėt kanė tė drejtėn e mbrojtjes nga pėrdorimi i drogave narkotike si
dhe nga pjesėmarrja nė prodhimin apo tregtinė e drogės.
Neni 34.
Keqtrajtimi seksual
Shteti merr pėrsipėr tė mbrojė fėmijėn nga ēdo lloj forme e shfrytėzimit dhe
keqtrajtimit seksual, si
prostitucioni dhe pornografia.
Neni 35.
Tregtia e fėmijėve
Shteti merr tė gjitha masat pėr tė mos lejuar rrėmbimin, shitjen ose
trafikun e fėmijėve pėr ēdo qėllim dhe nė ēfarėdo forme qoftė.
Neni 36.
Forma tė tjera tė shfrytėzimit
Ēdo fėmijė ka tė drejtėn e mbrojtjes nga ēdo lloj forme shfrytėzimi.
Neni 37.
Tortura dhe heqja e lirisė
Asnjė fėmijė nuk duhet tė torturohet, tė trajtohet apo tė dėnohet nė
mėnyrė tė ashpėr. Asnjė fėmije nuk duhet t'i hiqet arbitrarisht liria. Fėmijėt
nėn moshėn 18 vjeē nuk duhet tė dėnohen me vdekje apo me burgim tė
pėrjetshėm.Fėmijėt, tė cilėve iu ėshtė hequr liria, duhet tė vendosen
veē nga
tė rriturit, derisa njė veprim tjetėr tė mos jetė nė shėrbim tė sė
mirės sė fėmijės. Fėmijėve tė burgosur iu duhet mundėsuar pėrkrahja
juridike ose pėrkrahje tė tjera pėrkatėse dhe t'u lejohet kontaktimi i prindėrve.
Neni 38.
Konfliktet e armatosura
Tė gjitha shtetet duhet ndėrmarrin tė gjitha masat e mundshme pėr tė penguar
pjesėmarrjen direkte tė fėmijėve nė konfliktet e armatosura. Asnjė
fėmijė nėn moshėn 15 vjeē nuk duhet tė dėrgohet pėr shėrbim nė forcat e
armatosura. Nė bazė tė sė drejtės humanitare tė popujve nė rast lufte,
shtetet duhet tė kujdesen pėr mbrojtjen e fėmijėve dhe pėr furnizimin e
tyre me tė gjitha gjėrat e domosdoshme pėr jetesė.
Neni 39.
Rehabilitimi
Shteti merr pėrsipėr t'iu sigurojė pėrkujdesjen pėrkatėse fėmijėve viktima tė konflikteve tė armatosura, torturave, mospėrfilljes, shfrytėzimit
apo keqtrajtimit, me qėllim rehabilitimin dhe rintegrimin e tyre shoqėror.
Neni 40.
Gjyqėsia pėr tė rinj
Fėmija i cili ka rėnė nė konflikt me ligjin ka tė drejtė pėr njė trajtim
tė tillė nė pėrputhje me dinjitetin e tij, i cili ka
parasysh moshėn e tij dhe ka pėr qėllim reintegrimin e tij nė shoqėri.
Fėmija ka tė drejtėn e njė procesi tė ligjshėm gjyqėsor dhe pėr
respektimin e tė drejtave qytetare, si dhe pėr pėrkrahje juridike apo pėrkrahje
tjetėr tė nevojshme pėr mbrojtjen e tij. Mundėsisht duhet mėnjanuar procesi gjyqėsor dhe vendosja nė
institut.
Neni 41. Pėrparėsia
e standardeve mė tė larta juridike
Nė rast se rregullat pėr tė drejtat e fėmijėve nė legjislacionin kombėtar apo
ndėrkombėtar janė mė tė pėrshtatshme se ato tė kėsaj
konvente, atėherė vlejnė natyrisht kushtet mė tė mira.
[Nenet 42
deri 54 merren me detyrat e shteteve gjatė realizimit tė konventės]
[Kreu
i faqes] [Faqja startuese
Tė drejtat e njeriut] [Fotografi
ekspozuese]