Hyrje
Pasi njohja e dinjitetit tė lindur tė tė drejtave tė barabarta dhe tė patjetėrsueshme
tė tė gjithė anėtarėve tė familjes njerėzore ėshtė themeli i lirisė, drejtėsisė dhe
paqes nė botė.
Pasi mosrespektimi dhe pėrbuzja e tė drejtave tė njeriut ka ēuar drejt akteve
barbare, tė cilat kanė ofenduar ndėrgjegjen e njerėzimit, dhe
pasi krijimi i botės nė
tė cilėn njerėzit do tė gėzojnė lirinė e fjalės, tė besimit dhe lirinė
nga frika e varfėria
ėshtė shpallur si dėshira mė e lartė e ēdo njeriu.
Pasi ėshtė e nevojshme qė tė drejtat e njeriut tė mbrohen me dispozita juridike,
nė mėnyrė qė njeriu tė mos jetė i detyruar qė nė pikėn e fundit tė
bėjė
kryengritje kundėr tiranisė dhe shtypjes.
Pasi ėshtė e nevojshme qė tė nxitet zhvillimi i marrėdhėnieve miqėsore midis
kombeve.
Pasi popujt e Kombeve tė Bashkuara vėrtetuan pėrsėri nė Kartė besimin e tyre nė
tė drejtat themelore tė njeriut, tė dinjitetin dhe vlerėn e personit tė njeriut dhe
barazinė midis burrave dhe grave dhe pasi vendosėn qė tė nxisin pėrparimin
shoqėror dhe tė pėrmirėsojnė nivelin e jetės nė liri tė
plotė.
Pasi shtetet anėtare u detyruan qė, nė bashkėpunim me Kombet e Bashkuara, tė
sigurojnė respektimin e pėrgjithshėm dhe zbatimin e tė drejtave tė njeriut dhe tė
lirive themelore.
Pasi kuptimi i pėrbashkėt i kėtyre tė drejtave dhe lirive ėshtė mė i rėndėsishėm pėr
realizimin e plotė tė kėtij detyrimi:
ASAMBLEJA E PĖRGJITHSHME shpall kėtė DEKLARATĖ TĖ PĖRGJITHSHME
TĖ TĖ DREJTAVE TĖ NJERIUT si ideal tė pėrgjithshėm tė cilin duhet ta arrijnė tė
gjithė popujt dhe tė gjitha kombet, nė mėnyrė qė ēdo njeri dhe ēdo organizėm
shoqėror, duke pasur parasysh gjithmonė kėtė Deklaratė, tė pėrpiqet qė, me anė tė
mėsimit dhe edukimit, tė ndihmojė nė respektimin e kėtyre tė drejtave dhe lirive
dhe qė, me anė tė masave progresive kombėtare dhe ndėrkombėtare, tė
sigurohet
njohja dhe zbatimi i tyre i pėrgjithshėm dhe i vėrtetė, si midis popujve tė vetė
shteteve anėtare, ashtu edhe midis popujve tė atyre territoreve qė janė nėn
administrimin e tyre.
Neni 1.
Tė gjithė njerėzit lindin tė lirė dhe tė barabartė nė dinjitet dhe nė tė drejta. Ata kanė
arsye dhe ndėrgjegje dhe duhet tė sillen ndaj njėri-tjetrit me frymė vėllazėrimi.
Neni 2.
Secili gėzon tė gjitha tė drejtat dhe liritė e parashtruara
me kėtė Deklaratė pa
kurrfarė kufizimesh pėrsa i pėrket racės, ngjyrės, gjinisė, gjuhės, besimit fetar,
mendimit politik ose tjetėr, origjinės kombėtare a shoqėrore, pasurisė, lindjes ose
tjetėr.
Asnjė dallim nuk do tė bėhet nė bazė tė statusit politik, juridik ose ndėrkombėtar tė
shtetit ose vendit tė cilit i pėrket ēdo njeri, qoftė kur shteti ose vendi ėshtė i pavarur,
qoftė nėn kujdestari, qoftė jo vetėqeverisės ose qė gjendet nė ēfarėdo kushtesh tė
tjera tė kufizimit tė pavarėsisė.
Neni 3.
Gjithkush ka tė drejtė tė jetojė, tė jetė i lirė dhe tė ketė sigurimin vetjak.
Neni 4.
Asnjeri nuk duhet tė mbahet si skllav ose bukjrob; skllavėria dhe tregtia e skllevėrve
janė tė ndaluara nė tė gjitha format.
Neni 5.
Asnjeri nuk duhet t'i nėnshtrohet mundimit, veprimit ose dėnimit tė egėr,
ēnjerėzor
ose poshtėrues.
Neni 6.
Gjithkush ka tė drejtė qė t'i njihet kudo personaliteti juridik.
Neni 7.
Tė gjithė janė tė barabartė para ligjit dhe kanė tė drejtė pa asnjė diskriminim tė
mbrohen tė barabartė nga ligji.Tė gjithė kanė tė drejtėn pėr t'u mbrojtur
nė mėnyrė tė barabartė kundėr ēdo dikriminimi qė cenon kėtė Deklaratė, si dhe kundėr
ēdo nxitjeje
pėr njė diskriminimi tė tillė.
Neni 8.
Gjithkush ka tė drejtė pėr mjete juridike tė frytshme para gjykatave kompetente
kombėtare, pėr veprimet, me tė cilat shkelen tė drejtat themelore tė garantuara nga
kushtetuta ose ligjet.
Neni 9.
Asnjeri nuk duhet t'i nėnshtrohet arbitrarisht arrestimit, ndalimit ose internimit.
Neni 10.
Gjithkush gėzon njėlloj tė drejtėn pėr njė proces gjyqėsor objektiv e
publik
para njė
gjykate tė pavarur e tė paanshme, nė pėrcaktimin e tė drejtave dhe detyrimeve tė
veta dhe pėr vendimin mbi ēfarėdo lloj akuze penale.
Neni 11.
1. Kushdo qė ėshtė i akuzuar pėr njė vepėr penale, ka tė drejtė tė konsiderohet i
pafajshėm derisa tė vėrtetohet fajėsia nė bazė tė ligjit dhe nė njė proces
publik nė tė cilin ka pasur tė gjitha garancitė e duhura pėr mbrojtjen e vet.
2. Asnjeri nuk duhet tė dėnohet pėr veprime ose mosveprime tė cilat nuk
pėrbėjnė njė vepėr penale, sipas ligjeve kombėtare dhe ndėrkombėtare, nė
kohėn kur janė kryer. Gjithashtu nuk mund tė vendoset njė dėnim mė i rėndė
nga ai qė ka qenė zbatuar nė kohėn kur ėshtė kryer vepra penale.
Neni 12.
Asnjeri nuk duhet t'i nėnshtrohet ndėrhyrjes arbitrare nė jetėn, familjen, banesėn ose
korrespondencėn vetjake, si dhe sulmeve kundėr nderit dhe prestigjit personal.
Gjithkush ka tė drejtė tė mbrohet nga ligji kundėr ndėrhyrjeve ose sulmeve tė tilla.
Neni 13.
1. Gjithkush ka tė drejtėn e lirisė sė qarkullimit dhe banimit brenda kufijve tė
ēdo shteti.
2. Gjithkush ka tė drejtė tė largohet nga cilido vend qoftė, pėrfshirė kėtu edhe tė
vetin, si dhe tė kthehet nė vendin e vet.
Neni 14.
1. Gjithkush ka tė drejtė tė kėrkojė dhe gėzojė nė vende tė tjera
strehim (azil) nga
ndjekjet.
2. Kėtė tė drejtė personi nuk mund ta gėzojė, nė rast se ndiqet pėr krime
jopolitike ose pėr vepra nė kundėrshtim me qėllimet dhe parimet e Kombeve
tė Bashkuara.
Neni 15.
1. Gjithkush ka tė drejtėn e njė shtetėsie.
2. Asnjeri nuk duhet tė privohet arbitrarisht nga shtetėsia e tij si dhe as nga e
drejta qė tė ndėrrojė shtetėsinė.
Neni 16.
1. Burrat dhe gratė nė moshė tė pjekur kanė tė drejtė tė lidhin martesė dhe
formojnė familje, pa kurrfarė kufizimi pėr sa i pėrket racės, shtetėsisė ose
besimit. Ata kanė tė drejta tė barabarta si nė rastin e lidhjes sė martesės,
gjatė martesės si dhe nė rast shkurorėzimi.
2. Martesa duhet tė lidhet vetėm me pėlqimin plotėsisht tė lirė tė personave qė
do tė martohen.
3. Familja ėshtė bėrthama e natyrshme dhe themelore e shoqėrisė dhe ka tė
drejtėn e mbrojtjes nga shoqėria dhe shteti.
Neni 17.
1. Gjithkush ka tė drejtėn tė ketė pasuri, si vetėm ashtu edhe nė bashkėsi me
tė tjerėt.
2. Asnjeri nuk duhet tė privohet arbitrarisht nga pasuria e tij.
Neni 18.
Gjithkush ka tė drejtėn e lirisė sė mendimit, ndėrgjegjes dhe besimit; kjo e drejtė
pėrfshin lirinė e ndryshimit tė besimit ose bindjeve dhe lirinė qė njeriu, qoftė vetė ose
nė bashkėsi me tė tjerėt, tė shfaqė publikisht ose privatisht, besimin ose bindjen e
vet me anė tė dhėnies sė mėsimeve, kryerjes sė kultit dhe ceremonive fetare.
Neni 19.
Gjithkush ka tė drejtėn e lirisė sė mendimit dhe tė shprehjes; kjo e drejtė pėrfshin
lirinė e mendimit pa ndėrhyrje, si dhe lirinė e kėrkimit, marrjes dhe
njohjes sė
informacionit dhe ideve me ēfarėdo mjeti qoftė, pa marrė parasysh kufijtė.
Neni 20.
1. Gjithkush ka tė drejtėn e lirisė sė mbledhjes dhe bashkimit paqėsor.
2. Asnjeri nuk duhet tė detyrohet tė bėjė pjesė nė ndonjė bashkim.
Neni 21.
1. Gjithkush ka tė drejtė tė marrė pjesė nė qeverisjen e vendit tė vet,
drejtpėrdrejt ose me anė tė pėrfaqėsuesve tė zgjedhur lirisht.
2. Gjithkush ka njėsoj tė drejtė tė hyjė nė shėrbimet publike nė vendin e vet.
3. Vullneti i popullit ėshtė baza e pushtetit shtetėror, ky vullnet duhet tė
shprehet nė zgjedhje periodike dhe tė lira tė cilat duhet tė jenė tė
pėrgjithshme dhe votimi i barabartė, si dhe me votim tė fshehtė ose sipas
procedurės pėrkatėse tė votimit tė lirė.
Neni 22.
Si anėtar i shoqėrisė, gjithkush ka tė drejtėn e sigurimit shoqėror dhe realizimit tė tė
drejtave ekonomike, sociale, kulturore tė domosdoshme pėr dinjitetin e vet dhe pėr
zhvillimin e lirė tė personalitetit, me ndihmėn e shtetit dhe bashkėpunimit
ndėrkombėtar dhe nė pėrputhje me organizimin dhe mundėsitė e ēdo shteti.
Neni 23.
1. Gjithkush ka tė drejtėn pėr punė, tė zgjedhė lirisht profesionin, tė ketė kushte
tė favorshme pune dhe tė jetė i mbrojtur nga papunėsia.
2. Gjithkush, pa kurrfarė diskriminimi, ka tė drejtė qė pėr punė tė njėjtė tė marrė
rrogė tė njėjtė.
3. Gjithkush qė punon ka tė drejtėn pėr njė shpėrblim tė drejtė dhe favorshėm,
nė mėnyrė qė t'i sigurojė atij dhe familjes sė tij njė jetė qė i pėrgjigjet dinjitetit
njerėzor dhe, nė qoftė se do tė jetė e nevojshme ky shpėrblim tė plotėsohet
edhe me mjete tė tjera tė sigurimit shoqėror.
4. Gjithkush ka tė drejtė tė formojė sindikatė apo tė bėjė pjesė nė tė pėr
mbrojtjen e interesave tė veta.
Neni 24.
Gjithkush ka tė drejtė pėr pushim dhe kohė tė lirė, duke pėrfshirė kufizimin e
arsyeshėm tė orarit tė punės dhe pushimin e paguar periodik.
Neni 25.
1. Gjithkush ka tė drejtė pėr njė nivel jetese tė mjaftueshėm i cili
do t'i pėrgjigjet
shėndetit dhe jetės sė pėrshtatshme si tė atij personalisht, ashtu edhe tė
familjes sė tij, duke pėrfshirė ushqimin, veshmbathjen, banesėn, kujdesin
mjekėsor dhe shėrbimet e nevojshme sociale, si edhe tė drejtėn pėr tė qenė i
siguruar nė rast sėmundjeje, papunėsie, vejanie, pleqėrie dhe raste tė tjera tė
humbjeve tė mjeteve pėr jetesė pėr shkak tė rrethanave tė pavarura nga
vullneti i tij.
2. Nėnat dhe fėmijėt kanė nevojė pėr kujdes dhe ndihmė tė posaēme. Tė gjithė
fėmijėt, tė lindur brenda ose jashtė martese, gėzojnė tė njėjtat mbrojtje
sociale.
Neni 26.
1. Gjithkush ka tė drejtėn e shkollimit. Arsimi duhet tė jetė falas, tė paktėn nė
shkollat fillore dhe tė mesme. Arsimi fillor ėshtė i detyrueshėm. Arsimi teknik
dhe profesional duhet tė zgjerohet e arsimi i lartė duhet
t'u mundėsohet
tė gjithėve nė bazė tė aftėsisė.
2. Arsimi duhet tė drejtohet nga zhvillimi i plotė i personalitetit tė njeriut dhe nga
forcimi i respektimit tė tė drejtave tė njeriut dhe lirive themelore. Ai duhet tė
nxisė kuptimin, tolerancėn dhe miqėsinė midis tė gjithė popujve, grupeve tė
racave dhe besimeve, si dhe veprimtarinė e Kombeve tė Bashkuara pėr
ruajtjen e paqes.
3. Tė drejtėn pėr tė zgjedhur llojin e arsimit pėr fėmijėt e tyre e kanė nė
radhė
tė parė prindėrit.
Neni 27.
1. Gjithkush ka tė drejtė tė marrė pjesė lirisht nė jetėn kulturore tė bashkėsisė,
tė gėzojė artet dhe tė pėrfitojė nga pėrparimi shkencor dhe dobitė e tij.
2. Gjithkush ka tė drejtė tė mbrojė interesat morale dhe materiale, qė rrjedhin
nga ēdo krijimtari shkencore, letrare dhe artistike, autor i tė cilave ėshtė ai
vetė.
Neni 28.
Gjithkush ka tė drejtė pėr njė rend shoqėror dhe ndėrkombėtar nė tė cilin mund tė
realizohen plotėsisht tė drejtat dhe liritė e shpallura nė kėtė Deklaratė.
Neni 29.
1. Gjithkush ka detyrime vetėm ndaj asaj bashkėsie nė tė cilėn ėshtė i mundur
zhvillimi i lirė dhe i plotė i personalitetit tė tij.
2. Nė ushtrimin e tė drejtave dhe lirive tė veta, gjithkush do t'u nėnshtrohet
vetėm atyre kufizimeve tė cilat janė parashikuar me ligj,
vetėm me
qėllim qė tė sigurohet njohja dhe respektimi i nevojshėm i tė drejtave dhe
lirive tė tė tjerėve e qė tė plotėsohen kėrkesat e drejta tė moralit, rendit publik
dhe mirėqenies sė pėrgjithshme nė shoqėrinė demokratike.
3. Kėto tė drejta dhe liri nuk mund tė zbatohen nė asnjė rast kundėr
qėllimeve dhe parimeve tė Kombeve tė Bashkuara.
Neni 30.
Asgjė nė kėtė Deklaratė nuk mund tė interpretohet si e drejtė e njė shteti, grupi apo
personi pėr tė kryer ēfarėdo veprimtarie ose pėr tė bėrė njė akt drejtuar kundėr ēdo
tė drejte ose lirie tė shpallur nė kėtė Deklaratė.
[Kreu i faqes]
[Faqja startuese Tė drejtat e njeriut] [Fotografi
ekspozuese]
